O'zbekistonda 1-noyabrdan boshlab maktab o'quvchilariga insult belgilarini aniqlashni o'rgatuvchi xalqaro dastur joriy etiladi. Bu haqda Sog'liqni saqlash vazirligi xabar berdi.
Loyiha Prezidentning joriy yil 20-yanvardagi qarori asosida qabul qilingan infarkt va insultga qarshi kurashish milliy dasturi doirasida amalga oshiriladi. O'zbekistonda ilk bor "FAST — superqahramonlar" xalqaro ta'lim loyihasi yo'lga qo'yilmoqda.
Loyiha qamrovi
Dastur 1-sinfdan 4-sinfgacha bo'lgan o'quvchilarni qamrab oladi. Mashg'ulotlar dastlab Toshkent shahrining Olmazor tumanidagi yettita maktabda, shuningdek Samarqand shahri, Kattaqo'rg'on va Ishtixon tumanlaridagi jami oltita umumta'lim maktabida tashkil etiladi. Bu jami 13 ta maktab demakdir.
FAST tamoyilining mazmuni
"Angels Initiative" xalqaro tashabbusi doirasida ishlab chiqilgan dastur bolalarga insultning asosiy belgilarini o'yin elementlari, qahramonlar va videomateriallar yordamida tushuntiradi.
FAST tamoyili yuzdagi o'zgarishlar, qo'ldagi holsizlik, nutq buzilishi va vaqtni boy bermasdan harakat qilish zarurligini anglatadi. Mashg'ulotlarda o'quvchilar inson yuzida asimmetriya paydo bo'lishi, bir qo'lini ko'tara olmasligi yoki gapirishda qiynalishi insult belgisi bo'lishi mumkinligini o'rganadi. Bunday holatlarda kattalarni zudlik bilan xabardor qilish va 103 raqami orqali tez tibbiy yordam chaqirish zarurligi tushuntiriladi.
Bilim oilaga tarqaladi
Loyihaning muhim jihati shundaki, bolalar o'rgangan bilimlarini ota-onalari, bobo va buvilariga yetkazishi ko'zda tutilgan. Shu orqali nafaqat o'quvchilar, balki ularning oila a'zolari orasida ham insult belgilari haqida xabardorlik oshiriladi.
Dastur dunyoning 40 ga yaqin davlatida 2 milliondan ortiq bolani qamrab olgan. Vazirlikning qayd etishicha, asosiy maqsad bolalarda insultning dastlabki belgilarini tanish, yaqinlari salomatligiga mas'uliyat bilan munosabatda bo'lish va favqulodda vaziyatlarda to'g'ri harakat qilish ko'nikmalarini shakllantirishdan iborat. Salomatlik va kun tartibi o'rtasidagi bog'liqlik haqidagi ma'lumotlar ham shu yo'nalishdagi bilimlarni to'ldiradi.
FAST belgilari va mashg'ulot tartibi
FAST so'zi ingliz tilidagi to'rt belgining bosh harflaridan tuzilgan: yuz (Face), qo'l (Arm), nutq (Speech) va vaqt (Time). Mashg'ulotlarda har bir belgi alohida tushuntiriladi: yuzning bir tomoni qiyshayishi, bir qo'lning kuchsizlanishi, nutqning buzilishi va bu holatda kutmasdan tez yordam chaqirish zarurati.
Darslar o'yin elementlari, qahramonlar va videomateriallar asosida o'tkaziladi — bu yosh o'quvchilarga murakkab tibbiy ma'lumotni oddiy tilda yetkazishga yordam beradi. Bolalarga shunday vaziyatda kattalarni xabardor qilish va 103 raqamiga qo'ng'iroq qilish tartibi ham o'rgatiladi.
Loyiha bolalarning o'zlashtirgan bilimini oila a'zolariga yetkazishiga tayanadi. Shu yo'l bilan insult belgilarini tanish ko'nikmasi maktabdan tashqariga — uy sharoitiga ham tarqaladi.
