Maktab o'qituvchilari orasida tez-tez takrorlanadigan savollardan biri — moddiy yordam summasi nimadan kelib chiqib hisoblanadi: oylik okladdanmi yoki dars soatlaridanmi? Javob aniq: moddiy yordam o'qituvchining lavozim maoshi, ya'ni tarif stavkasidan kelib chiqib belgilanadi. Dars soatlari ko'p yoki kamligi yordam summasiga ta'sir qilmaydi. Bu tartib Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-sentabrdagi 823-son qarori bilan tasdiqlangan nizomning 33-bandida belgilangan.
Nizomga ko'ra, umumta'lim muassasalari xodimlariga moddiy yordam kalendar yil davomida ikki lavozim maoshi miqdorigacha berilishi mumkin. Ya'ni bir yilda olinadigan jami yordam ikki oylik okladdan oshmasligi shart. Yordam direktor jamg'armasi mablag'lari hisobidan, maktabda tashkil etilgan ishchi guruh qarori asosida tayinlanadi.
Yordam beriladigan uch holat
Moddiy yordam har qanday holatda ham berilavermaydi. Nizomda uchta asos sanab o'tilgan: xodimning o'zi yoki yaqin qarindoshi vafot etganda, og'ir kasallikka chalinganda hamda tabiiy ofatdan zarar ko'rganda. Yaqin qarindosh deganda ota-ona, turmush o'rtog'i va farzand nazarda tutiladi. Bu ro'yxatdan tashqaridagi sabablar bo'yicha yordam ajratish tartibda ko'zda tutilmagan.
| Holati | Qoida |
|---|---|
| Yordam manbai | Direktor jamg'armasi |
| Hisob bazasi | Lavozim maoshi (oklad) |
| Yillik limit | Ikki okladgacha |
| Berilish asoslari | Vafot, og'ir kasallik, tabiiy ofat |
Ustama bilan yordam farqi
Dars soatlari masalasida esa boshqacha qoida amal qiladi. Pedagog xodimlarga belgilangan oylik ustamalar tarifikatsiya ro'yxatidagi dars soatlariga mutanosib ravishda to'lanadi. Demak, ustama dars yuklamasiga bog'liq, moddiy yordam esa faqat okladga bog'liq. Shu farqni bilish o'qituvchiga o'z huquqini to'g'ri talab qilishda yordam beradi.
Murojaat tartibi va soliq masalasi
Yordam olish uchun xodimning o'zi murojaat qilishi yoki kasaba uyushmasi qo'mitasi tashabbus ko'rsatishi kerak. Ishchi guruh murojaatni ko'rib chiqib, jamg'armada mablag' yetarliligini hisobga olgan holda qaror qabul qiladi. Tayinlangan ustama, mukofot va yordam summalari mehnatga haq to'lash fondiga kiritiladi va ulardan qonunchilikka muvofiq soliq ushlanadi.
Amalda ayrim maktablarda jamg'armada pul yetarli bo'lmasa ham yordam bo'yicha buyruqlar rasmiylashtirilgani kuzatilgan. Bunday holatlar to'lovlarning kechikishiga va murojaatlarning ko'payishiga olib kelgan. Shu bois yordam faqat jamg'arma imkoniyati doirasida, oshkora muhokama va pedagogik kengash fikri inobatga olingan holda ajratilishi shart.
Shu o'rinda o'qituvchilarga bir amaliy maslahat: yordam so'rab murojaat qilishdan oldin nizomning 33-bandi bilan tanishib chiqing va asoslovchi hujjatlarni tayyorlab qo'ying. Kasallik holatida tibbiyot muassasasi xulosasi talab etiladi. Hujjatlar to'liq bo'lsa, ishchi guruh qarori tezroq chiqadi.
