O‘zbekistonda ishlayotgan xodim yiliga kamida 21 kalendar kunlik asosiy mehnat ta’tiliga chiqish huquqiga ega. Bu muddat Mehnat kodeksining 217-moddasida belgilangan umumiy tartib. Ayrim toifadagi xodimlar uchun qonun uzoqroq dam olishni kafolatlaydi - ularga 27 yoki 30 kalendar kun beriladi.
Asosiy ta’til 21 kundan kam bo‘lmaydi
Mehnat kodeksining 217-moddasiga ko‘ra, xodim har yili kamida 21 kalendar kunlik asosiy mehnat ta’tiliga chiqish huquqiga ega. Bu umumiy tartibda belgilangan eng kam muddat hisoblanadi - ya’ni ish beruvchi xodimga shu kundan kam ta’til berish huquqiga ega emas.
Muddat kalendar kunda o‘lchanadi, ish kunida emas. Shu sababli ta’til davri dam olish va bayram kunlarini ham o‘z ichiga oladi. Amalda bu xodim uchun muhim: ta’tilga chiqqan xodimning dam olish kunlari alohida qo‘shilmaydi, ular 21 kunning ichida hisoblanadi.
Kimga 30 va 27 kunlik ta’til beriladi
Mehnat kodeksining 218-moddasiga muvofiq, ayrim toifadagi xodimlarga har yilgi asosiy uzaytirilgan mehnat ta’tili beriladi. Bu - qonunda nomma-nom sanab o‘tilgan toifalar, ularning ro‘yxati qisqa, lekin farq sezilarli.
| Xodimlar toifasi | Ta’til muddati |
|---|---|
| Umumiy tartibdagi xodimlar | Kamida 21 kalendar kun |
| 18 yoshgacha bo‘lgan xodimlar | 30 kalendar kun |
| I va II guruh nogironligi bo‘lgan xodimlar | 30 kalendar kun |
| Davlat hokimiyati va respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari xodimlari | 27 kalendar kun |
Jadvaldan ko‘rinib turibdiki, eng uzoq ta’til 18 yoshgacha bo‘lgan xodimlarga hamda I va II guruh nogironligi bo‘lgan xodimlarga beriladi. Davlat hokimiyati va respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarida ishlaydiganlar 27 kalendar kun dam oladi.
Bu toifalar uchun uzaytirilgan ta’til qonun bilan belgilangan, shuning uchun ish beruvchi ularga undan qisqaroq muddat taklif qila olmaydi.
Ayrim kasblar uchun muddat yana uzaytirilishi mumkin
Qonunchilikda ayrim xodimlarning mehnat vazifalari, faoliyatining o‘ziga xos jihatlari va boshqa holatlar hisobga olinib, ular uchun ham asosiy uzaytirilgan mehnat ta’tili belgilanishi mumkin. Bunday ta’til olish huquqiga ega bo‘lgan xodimlar ro‘yxati va ta’til davomiyligi tegishli qonunchilik hujjatlarida ko‘rsatiladi. Shu sababli o‘z sohasi uchun aniq muddatni tarmoq hujjatlaridan aniqlashtirib olish kerak.
Asosiy ta’tildan tashqari qo‘shimcha ta’tillar ham mavjud: ular qanday holatlarda berilishi alohida tartibda belgilangan.
Ish beruvchi ko‘proq ta’til berishi mumkin
Qonunda belgilangan muddat - eng kam chegara, yuqori chegara emas. Ish beruvchi xodimga qonunchilikdagidan ko‘proq mehnat ta’tili berishi mumkin. Buning tartibi jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi, ichki hujjatlar yoki mehnat shartnomasida nazarda tutiladi.
Shu hujjatlarda muddat aniq yozilgan bo‘lsa, xodim qo‘shimcha kunlarni oldindan rejalashtirishi mumkin. Bu, ayniqsa, ta’til jadvali yil boshida tasdiqlanadigan tashkilotlarda muhim.
Xodim uchun eng muhimi - shartnomadagi muddatni aniq bilish. Qonuniy eng kam muddat hamma uchun bir xil, qo‘shimcha kunlar esa tashkilot ichidagi hujjatlarda berilgan bo‘lishi mumkin.
