Maktabda matematika fanidan dars beradigan o'qituvchi shu masalada murojaat qildi. Uning maktabida to'rt nafar matematika o'qituvchisi ishlaydi: birinchisida birinchi toifa va xalqaro sertifikat, ikkinchisida ikkinchi toifa va xalqaro sertifikat, uchinchisida faqat ikkinchi toifa bor. Murojaat qilgan o'qituvchining o'zida esa toifa yo'q, ammo xalqaro sertifikat mavjud.
Hamkasablari qo'shimcha ko'rsatkichlarini asos qilib, ko'proq dars soati olishlarini aytishgan. Nizom matni bu holatga aniq javob beradi: dars soatlari taqsimotida ko'rsatkichlar soni emas, ularning eng ustuvori hisobga olinadi. Ya'ni toifa bilan sertifikatning birgalikda bo'lishi dars soatini ko'paytirmaydi.
Ustuvorlik ketma-ketligi nizomning 15-bandida belgilangan
Dars soatlari O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligidan 2020-yil 30-iyunda 3271-son bilan ro'yxatdan o'tkazilgan sinflarni komplektlash va tarifikatsiya ro'yxatlarini shakllantirish tartibi to'g'risidagi nizom asosida taqsimlanadi. Nizomning 15-bandida ustuvor ko'rsatkichlar ketma-ketligi qat'iy belgilab qo'yilgan:
| Ustuvorlik | Ko'rsatkich |
|---|---|
| 1-daraja | Oliy malaka toifasiga ega o'qituvchilar |
| 2-daraja | Dars beradigan fanidan milliy yoki xalqaro tan olingan sertifikatga ega o'qituvchilar |
| 3-daraja | Birinchi malaka toifasiga ega o'qituvchilar |
| 4-daraja | Ikkinchi malaka toifasiga ega o'qituvchilar |
Ketma-ketlikdan ko'rinadiki, fan bo'yicha milliy yoki xalqaro sertifikat birinchi va ikkinchi malaka toifasidan yuqori pog'onada turadi, oliy malaka toifasi esa ro'yxatning eng boshida turadi.
Ko'rsatkichlar soni emas, eng ustuvori hisobga olinadi
Nizomning 16-bandi, uchinchi xatboshisida o'qituvchi belgilangan ko'rsatkichlarning bir nechtasiga ega bo'lganda, ko'rsatkichlarning eng ustuvori inobatga olingan holda dars soatlari taqsimlanishi qayd etilgan. Demak, ham toifa, ham xalqaro sertifikatga ega o'qituvchi qo'shimcha imtiyoz olmaydi: uning o'rni faqat xalqaro sertifikati bo'lgan hamkasbi bilan bir xil, ikkinchi daraja bo'yicha aniqlanadi.
Bu qoida ko'rsatkichlar soni emas, ko'rsatkichning sifat darajasi hal qiluvchi ekanini bildiradi. Toifa va sertifikat birgalikda bo'lsa, ular qo'shilib yuqoriroq natija bermaydi — navbat eng kuchli bitta ko'rsatkich bo'yicha belgilanadi.
Sertifikat darajasi teng bo'lsa soatlar teng bo'linadi
Murojaatdagi holatda uch nafar o'qituvchining hammasida xalqaro sertifikat mavjud. Agar ularning sertifikat darajalari ham bir xil bo'lsa, dars soatlari shu uch nafar pedagog o'rtasida teng miqdorda taqsimlanishi lozim. Ulardan ikkitasida toifa ham borligi bu tenglikni o'zgartirmaydi.
Agar xalqaro sertifikatlar darajasi turlicha bo'lsa — masalan birida yuqori, boshqasida past daraja bo'lsa — dars soatlari ham turlicha taqsimlanadi. Ya'ni navbatni sertifikatning belgilangan darajasi hal qiladi, toifa emas.
Taqsimot tarifikatsiya ro'yxatida mustahkamlanadi
Dars soatlari setkasi umumta'lim muassasasining pedagogik kengashida ko'rib chiqiladi, so'ng tarifikatsiya ro'yxatlari shakllantiriladi. Bu jarayonda maktabning shaharda yoki olis hududda joylashgani ahamiyatsiz: navbat faqat o'qituvchining kasbiy ko'rsatkichlari bo'yicha aniqlanadi.
Ustuvorlik ro'yxati va toifa hamda sertifikat nisbati haqida saytimizda batafsil yozgan edik. Dars taqsimoti mezonlari qisqartirilishi bo'yicha o'zgarishlar ham alohida maqolada tushuntirilgan.
