30-sentabr kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev “Yangi O‘zbekiston” universitetida bo‘lib o‘tgan uchrashuvda oliygohlarda dual ta’limni yangicha yondashuv asosida yo‘lga qo‘yish to‘g‘risidagi qarorni imzoladi. Hujjatga ko‘ra, kelasi yildan “korxona – oliygoh – maqsadli kadr” tizimi 75 ta oliy ta’lim muassasasida, 2028-yildan boshlab esa barcha oliygohlarda amal qiladi. Bu haqda rasmiy kanal xabar berdi.
Tizim ish beruvchi buyurtmasidan boshlanadi
Korxona o‘ziga kerak bo‘lgan nomzodni o‘qitish uchun oliygohga buyurtma beradi. Nomzod test sinovlarisiz, suhbat asosida qabul qilinadi. Ya’ni ish beruvchi qaysi mutaxassisni tayyorlashni xohlasa, o‘sha yo‘nalish bo‘yicha talaba tanlanadi va o‘qish davomida korxonaga biriktiriladi. Bunday tartib ish beruvchi bilan oliygoh o‘rtasidagi masofani qisqartiradi: korxona o‘z talabini o‘quv dasturiga yetkazadi, oliygoh esa kadrni bozor talabiga moslab tayyorlaydi.
Maoshning yarmini davlat qoplaydi
Ishga olingan talabaga to‘langan maoshning yarmini davlat qoplaydi. Bu talaba uchun ham, korxona uchun ham xarajatni kamaytiradi: korxona yarim stavka evaziga tayyor mutaxassisni ishga oladi, talaba esa o‘qish bilan birga daromad topadi.
- Ishga olingan talabaga to‘langan maoshning yarmi davlat hisobidan qoplanadi;
- Korxona biriktirgan ustozga oliygoh pedagoglari oyligiga teng qo‘shimcha haq to‘lanadi;
- Korxona oliygoh yoki talabaning yashash joyidan uzoqda bo‘lsa, ijara xarajati qoplanadi;
- O‘qish va ishda yaxshi natija ko‘rsatgan talabalar ikkinchi kursdan davlat grantiga o‘tadi.
Ikkinchi kursdan davlat grantiga o‘tish imkoni
To‘lov-kontrakt asosida o‘qiyotgan talaba uchun bu eng amaliy imtiyoz: dual ta’limda qatnashib, korxonada yaxshi natija ko‘rsatsa, ikkinchi kursdan davlat granti o‘rniga o‘tadi. Ya’ni to‘lovdan grantga o‘tishning test yoki qo‘shimcha tanlov talab qilinmaydigan yo‘li paydo bo‘ladi.
Rektorlarga dual ta’lim bo‘limlarini ochish topshirildi
Oliygohlarda dual ta’lim bo‘limlari ochiladi, o‘quv ishlari bo‘yicha prorektorlar asosiy vaqtini shu yo‘nalishga ajratadi. Bunday talab tizimni qog‘ozda emas, amalda yuritish uchun qo‘yilmoqda: dars jadvali, amaliyot grafigi va korxona bilan hisob-kitob ishlari bitta bo‘lim qo‘lida bo‘ladi.
Namunali oliygoh va korxona 3 milliard so‘mgacha mukofot oladi
Tizimni namunali tashkil qilgan uchta eng yaxshi oliy ta’lim muassasasi va hamkor korxonaning har biri 1 milliarddan 3 milliard so‘mgacha mukofot oladi. Oliygohga berilgan mukofotning yarmi bu ishga hissa qo‘shgan pedagoglarni rag‘batlantirishga sarflanadi.
Dual ta’lim O‘zbekistonda butunlay yangi yo‘nalish emas. Andijon viloyatida 11 ming nafar talaba 2 ming korxonada amaliyot o‘tayotgani, Germaniyada bitiruvchilarning 70-75 foizi o‘zi o‘qigan korxonada ishlab qolishi ilgari ham aytilgan edi. Yangi qaror bu tajribani barcha oliygohlarga bosqichma-bosqich tarqatishni nazarda tutadi.
Talaba, korxona va oliygoh uchun amaliy foyda
Talaba uchun foyda ikki tomonlama: o‘qish davomida maosh oladi, uning yarmini davlat qoplaydi, ikkinchi kursdan davlat grantiga o‘tish imkoni bor, bitirgach esa ish joyi allaqachon ma’lum bo‘ladi. Korxona xodimni o‘zi tanlab, o‘z talabiga moslab tayyorlaydi, unga ustoz biriktiradi va maosh xarajatining yarmini davlat hisobidan qoplaydi. Oliygoh esa o‘quv dasturini mehnat bozori talabiga moslab yangilash va bitiruvchilarni ish bilan ta’minlash ko‘rsatkichini yaxshilash imkoniga ega bo‘ladi.
