Oliy ta'limni ishlab chiqarish amaliyotidan uzib qo'ymaslik uchun dual ta'lim kengaytirilmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev oliygohlar va korxonalar hamkorligida dual ta'limni tashkil qilish yuzasidan taqdimot bilan tanishdi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabarida ma'lum qilingan.
Taqdimotda reja aniq ko'rsatkichlar bilan belgilandi: 2027/2028-o'quv yilida 75 ta oliygoh va 3,5 mingta korxona jalb qilinib, 12,5 ming nafar talaba uchun o'qish va amaliyot birgalikda tashkil etiladi. Ya'ni talaba nazariy bilimni o'quv jarayonida, amaliy ko'nikmani esa haqiqiy ishlab chiqarishda o'zlashtiradi.
Bu o'zgarish ortida talaba va ota-onaning eng ko'p beradigan savoli turadi: diplom qo'lga tushgach, ish qayerdan boshlanadi? Dual ta'lim shu savolga amaliy javob berishga qaratilgan — bitiruvchi o'zi amaliyot o'tagan korxonada ishlash imkoniyatiga ega bo'ladi. Germaniya tajribasida bitiruvchilarning 70-75 foizi aynan shunday ishga joylashadi.
Germaniya tajribasi va Andijon amaliyoti
Taqdimot arafasida o'n nafar rektor Germaniyaga dual ta'lim tizimini o'rganish uchun yuborilgan edi. Bu mamlakatda bitiruvchilarning 70-75 foizi o'zi amaliyot o'tagan korxonada ishlab qolmoqda. Taqdimotda Germaniya tajribasini mamlakatimiz sharoitiga moslashtirish hamda korxonalarning kadr tayyorlashdagi ishtirokini kuchaytirish masalalari ko'rib chiqildi.
O'zbekistonda ham bu yo'nalishda amaliy tajriba shakllanib ulgurgan. Andijon viloyatida 11 ming nafar talaba 2 mingta korxonada dual ta'lim asosida amaliyot o'tamoqda. Davlat rahbari barcha rektorlarni Andijonga yuborib, ushbu tajribani joyida o'rganishni topshirdi. Germaniyada bo'lgan rektorlar hududlar hokimlariga biriktirilib, dual ta'limni tashkil etish bo'yicha aniq strategiya va ilmiy asoslangan takliflar tayyorlaydi.
185 ming talabani qamrab olish maqsadi
Reja bir necha oliygoh bilan cheklanmaydi. Uchinchi va to'rtinchi bosqich talabalarining kamida 80 foizini, ya'ni 185 ming nafar yoshni dual ta'lim bilan qamrab olish belgilandi. Dastlab muhandislik, ishlab chiqarish, qurilish va qishloq xo'jaligi kabi sohalarga ustuvorlik berish taklif etilmoqda — aynan shu sohalarda korxonalarning kadrlarga bo'lgan ehtiyoji eng yuqori.
Talabgor va talaba uchun amaliy jihat ham bor: dual ta'lim yo'nalishi bo'yicha o'qishni tanlashdan oldin oliygohning qaysi korxonalar bilan shartnomasi borligini aniqlash kerak. Saytimizda dual ta'limda eng ko'p tanlanayotgan kasblar haqida alohida tahlil chop etilgan, dual ta'lim nima berishi esa ma'lumotnomada batafsil tushuntirilgan.
Oliygoh, korxona va talaba o'rtasidagi shartnoma
Yangi modelda oliygoh, korxona va talaba o'rtasidagi munosabatlar shartnoma asosida yo'lga qo'yiladi. O'quv dasturi korxona ehtiyojiga moslashtirilib, talabaga ish joyida malakali murabbiy biriktiriladi. Amaliyot o'qish bilan bir vaqtda yoki soha xususiyatidan kelib chiqib alohida davrda tashkil etilishi mumkin.
Bu talaba uchun ikki tomonlama foyda beradi. Bir tomondan, nazariy bilim real ishlab chiqarish jarayonida mustahkamlanadi; ikkinchi tomondan, bitiruvgacha korxona jamoasi, talablari va ish sharoiti bilan tanishib ulguradi. Korxona uchun esa bu o'zi tayyorlagan kadrni saqlab qolish imkoniyati, o'qituvchi uchun dasturni hayotiy misollar bilan boyitish yo'lidir.
Korxonalar uchun rag'bat va tanlov shartlari
Talabalarni amaliyotga qabul qilgan, ular uchun o'qish sharoitini yaratgan va keyinchalik ishga joylagan korxonalarni rag'batlantirish choralari taklif qilindi. Jumladan, talabaga to'langan ish haqining 50 foizini subsidiya sifatida qoplash, bojxona to'lovlari va amortizatsiya bo'yicha imtiyozlar berish ko'rib chiqilmoqda.
25 nafardan ortiq talabani amaliyotga olgan korxonalarga davlat xaridlarida preferensiyalar qo'llash taklifi ham bor. Qo'llab-quvvatlashni inson omilini kamaytirgan holda raqamli platforma orqali amalga oshirish zarurligi ta'kidlandi: subsidiya va imtiyozlar reyestrdagi aniq ma'lumot asosida hisoblanadi, korxona ularni alohida ariza yozmasdan olishi ko'zda tutilgan.
Dual ta'limni samarali tashkil etgan korxonalar va oliygohlar uchun tanlov o'tkazish taklifi ham muhokama qilindi. Tanlovda talabalarning qamrovi, ish haqi, o'zlashtirishi va bitiruvchilarning bandligi asosiy natija sifatida baholanadi.
Xivadagi xitoy universiteti filialida yangi yo'nalishlar
Taqdimotda Xitoyning Lyaonin pedagogika universitetining O'zbekistondagi filiali faoliyatini tashkil etish masalalari ham ko'rib chiqildi. Xivada joylashgan filialda xalqaro xitoy tili ta'limi, xalqaro biznes, turizm boshqaruvi va sun'iy intellekt yo'nalishlari ochiladi. Ta'lim o'zbek, xitoy va ingliz tillarida olib boriladi, bitiruvchilarga O'zbekiston va Xitoyda tan olinadigan diplom beriladi.
Filialda o'qish 2026/2027-o'quv yilida boshlanishi ko'zda tutilmoqda. Mahalliy oliygohlar bilan akademik hamkorlik, talabalar va pedagoglar almashinuvi hamda qo'shma ilmiy tadqiqotlar yo'lga qo'yiladi. Xitoy tajribasi asosida texnikumlar dasturlarini takomillashtirish, informatika o'qituvchilari uchun sun'iy intellekt bo'yicha malaka oshirish kurslarini tashkil etish ham rejalashtirilmoqda.
Xivadagi ushbu filialning ochilgani haqida saytimizda avval batafsil yozilgan edi — endi uning ta'lim yo'nalishlari, o'quv tillari va qabul istiqbollari aniqlashtirildi.
Davlat rahbari dual ta'limni hududlardagi korxonalarning kadrlarga bo'lgan aniq ehtiyoji bilan bog'lash, filialda esa ta'lim sifati va qabul jarayonlarini puxta tashkil etish zarurligini ta'kidladi. Mas'ullarga tegishli topshiriqlar berilgan.
