Paxta terimi mavsumi boshlandi va Davlat mehnat inspeksiyasi ota-onalarga murojaat yo'lladi. Mehnat vazirligining rasmiy kanalida e'lon qilingan xabarda ota-onalardan farzandlarining ta'lim olishi uchun sharoit yaratib berish va ularni paxta yig'im-terimi ishlariga jalb qilmaslik so'ralgan.
Murojaat faqat ota-onalarga qaratilmagan. Inspeksiya ish beruvchilar va fermer xo'jaliklariga ham alohida talablarni yo'llagan: paxta terimi mavsumida mehnat qonunchiligiga rioya etilishi, majburiy mehnat va bolalar mehnatining oldini olish asosiy vazifa sifatida belgilangan.
Mavsum davomida ishlaydigan shtab va nazorat guruhlari
Inspeksiya ma'lum qilishicha, paxta terimi mavsumida mehnat qonunchiligiga rioya etilishini ta'minlash maqsadida tegishli tashkilotlar vakillaridan iborat shtab faoliyati yo'lga qo'yilgan. Shtab aynan majburiy mehnat va bolalar mehnatiga oid holatlarning oldini olish uchun tuzilgan.
Shuningdek, mehnat qonunchiligi ijrosini nazorat qilish uchun tuzilgan ishchi guruhlar paxta yig'im-terimi jarayonlarida monitoring ishlarini olib bormoqda. Ya'ni nazorat faqat qog'ozdagi hisobotlar bilan cheklanmaydi: guruhlar terim davomida dalada bo'lib, jarayonni joyida kuzatadi.
Ota-onalarga qaratilgan murojaat
Xabarda ota-onalarga to'g'ridan-to'g'ri murojaat keltirilgan:
“Farzandlaringizning ta'lim olishiga sharoit yarating. O'quvchilarning paxta yig'im-terimi ishlariga jalb etilishiga yo'l qo'ymang”
Davlat mehnat inspeksiyasi murojaati
Murojaatning o'quv yili boshiga to'g'ri kelishi bejiz emas. Sentabr-oktabrda sinflarda yangi mavzular boshlanadi, bilim va ko'nikmalar shakllanadi. Shu haftalarda darslardan uzoqlashgan o'quvchi keyinchalik o'zlashtirishdagi bo'shliqni mustaqil yopishga majbur bo'ladi, dala ishlari esa bolaning yoshi hisobga olinmasa, sog'ligi uchun ham xavf tug'diradi.
Fermer va ish beruvchilarga qo'yilgan besh talab
Ish beruvchilar va fermer xo'jaliklariga yo'llangan murojaatda quyidagilar so'ralgan:
- Hech kimni majburan mehnatga jalb qilmaslik;
- Bolalar mehnatidan foydalanishga yo'l qo'ymaslik;
- Ishchilarning mehnat huquqlari va qonuniy manfaatlarini ta'minlash;
- Mehnat munosabatlarini qonunchilik asosida rasmiylashtirish;
- Ish vaqti, dam olish va mehnatga haq to'lash talablariga rioya qilish.
Talablarning oxirgi bandi mavsumiy ishlarda eng ko'p e'tibordan chetda qoladigan qismga tegishli. Mehnat shartnomasi rasmiylashtirilmagan ishchi ish haqi, ta'til va kasallik varaqasi bo'yicha kafolatga ega bo'lmaydi. Shu sababli inspeksiya munosabatlarni qonunchilik asosida hujjatlashtirishni alohida eslatib o'tgan.
Huquq buzilganda murojaat qilish yo'li
Xabarda ta'kidlanishicha, paxta yig'im-terimi mavsumida mehnat huquqlari buzilsa yoki majburiy mehnat holatiga duch kelinsa, fuqarolar Davlat mehnat inspeksiyasiga murojaat qilishi mumkin. Bu imkoniyat ota-onalarga ham, terimga jalb qilingan ishchilarga ham tegishli.
Nazorat ishlari esa paxta terimi mavsumi davomida olib boriladi. Demak, o'quvchini terimga jalb qilish bo'yicha taklif yoki talab kelib tushsa, ota-ona qarorni farzandning ta'lim olish huquqidan kelib chiqib qabul qilishi mumkin: inspeksiya murojaati o'quvchilarni bu ishlarga jalb qilmaslikni aniq so'raydi.
