Maktab ta'limida yangi avlod darsliklariga o'tish bosqichi boshlandi. Prezident Shavkat Mirziyoyev yangi avlod darsliklarini joriy etish, oliygohlar va korxonalar hamkorligida dual ta'limni tashkil qilish hamda Lyaonin pedagogika universitetining O'zbekistondagi filiali faoliyatini yo'lga qo'yish yuzasidan taqdimotlar bilan tanishdi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabarida ma'lum qilingan.
Taqdimotda avvalgi darsliklar tahlilining natijalari ko'rib chiqildi: 260 ta darslikda 1 ming 257 ta xato, 51 ta darslikda esa 464 ta tarjima xatosi aniqlangan. Ayrim materiallar o'quvchilarning yoshiga mos kelmagan, mavzular murakkab bayon qilingan. Boshqacha aytganda, muammo faqat ayrim sahifalardagi nuqsonlar emas — darsliklarning mazmuni va o'quvchining yosh imkoniyatlari o'rtasidagi bog'liqlik ham e'tibordan chetda qolgan.
Tahlil yana bir jihatni ko'rsatdi. Darsliklarda yodlashga ustuvorlik berilgani bolalarning mustaqil tahlil qilishi va olgan bilimini hayotda qo'llashiga yetarlicha xizmat qilmagan. Shu sababli yangi o'quv adabiyotlarini tayyorlashda xalqaro tajribaga murojaat qilindi.
Xalqaro tajriba asosida yozilgan yangi darsliklar
Boshlang'ich sinf darsliklari Finlyandiya ta'lim alyansi sertifikatsiyasidan o'tgan. 5-7-sinflarning matematika, fizika, kimyo va biologiya darsliklari esa Singapur darsliklari asosida ishlab chiqildi. Demak, yangi avlod adabiyotlari ikki turli tizim tajribasiga tayanadi: boshlang'ich bosqichda Finlyandiya yondashuvi, o'rta bosqichning aniq fanlarida esa Singapur modeli.
Yangi yondashuvning asosiy farqi shundaki, o'quvchining har bir sinf yakunida nimani bilishi va bajara olishi aniq belgilanadi. Ta'lim standarti, o'quv dasturi, darslik va baholash o'zaro bog'liq holda shakllantirilib, mavzularning yoshga mosligi, izchilligi hamda bilimni amaliyotda qo'llash imkoniyatiga e'tibor qaratiladi. Ya'ni darslik dasturdan, baholash esa darslikdan uzilib qolmaydi.
2027-yilgacha tayyorlanadigan o'quv adabiyotlari hajmi
Rejaga ko'ra, 2027-yilga qadar jami 1 ming 342 nomdagi darslik va o'quv-metodik materialni tayyorlash ko'zda tutilgan. Bu shunchaki yangi muqovalar emas: darsliklarda tanqidiy fikrlash, muloqot, hamkorlik va ijodkorlik ko'nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladigan topshiriqlar o'rin olmoqda.
Topshiriqlarning tuzilishi ham o'zgarmoqda. Bola tayyor javobni eslab qolish bilan cheklanmay, savol berishi, ma'lumotni tahlil qilishi, o'z fikrini asoslashi va birgalikda yechim topishi ko'zda tutilgan. Amalda bu o'qituvchi uchun ham yangi talab: darsda faqat mavzuni tushuntirish emas, o'quvchini mustaqil fikrlashga undash kerak bo'ladi.
Kasb tanlash, ekologiya va moliyaviy savodxonlik yo'nalishlari
Yangi materiallarda kasbga yo'naltirish alohida o'rin egallaydi. Ayni yo'nalishda 255 ta dars ishlab chiqilgan bo'lib, ular bolalarga o'z qiziqishlarini anglash va kelgusida kasbni ongli tanlashga yordam berishga qaratilgan. Darsliklardagi qahramonlar orqali do'stlik, mas'uliyat, jasorat va hurmat kabi qadriyatlar ham bolalarga yaqin misollarda ochib beriladi.
Ekologik savodxonlikka oid 300 dan ortiq mavzu suvni tejash, tabiatni asrash va tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish ko'nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Moliyaviy savodxonlik bo'yicha pulni hisoblash, tejash, jamg'arish hamda xaridni rejalashtirish masalalari qamrab olingan. Raqamli savodxonlik bo'limida esa internetdan foydali va xavfsiz foydalanish o'rgatiladi.
Shu bilan birga, saytimizda maktab darsliklarini bepul yuklab olish imkoniyati haqida ham avval xabar berilgan edi — yangi adabiyotlar bosqichma-bosqich joriy etilar ekan, mavjud darsliklardan foydalanish imkoniyati ham saqlanib qoladi.
Dual ta'lim va pedagogika universiteti filiali
Taqdimotda darsliklardan tashqari yana ikki yo'nalish ko'rib chiqildi. Birinchisi — oliygohlar va korxonalar hamkorligida dual ta'limni tashkil qilish. Ikkinchisi — Lyaonin pedagogika universitetining O'zbekistondagi filiali faoliyatini yo'lga qo'yish. Har ikkala yo'nalish ham o'qituvchi tayyorlash va kadrlarni amaliyot bilan bog'lash masalasiga tegishli.
Darsliklarni yangilash esa uzoq muddatli ish: tahlil natijalari, xalqaro tajriba va baholash talablari bir zanjirda ishlaydi. Ota-onalar va o'qituvchilar uchun amaliy jihat shuki, o'quv adabiyotlaridagi o'zgarishlar sinflar bo'yicha bosqichma-bosqich seziladi, umumiy o'rta ta'lim standarti esa shu o'zgarishlar bilan bir vaqtda yangilanadi.
