Matematikadagi eng nufuzli mukofot — Fields medali sohibi bo'lgan 25 nafar olim sun'iy intellektning matematik masalalarni jadal yechishidan xavotir bildirib, qo'shma ochiq xat e'lon qildi. Ularning fikricha, bu jarayon ilm-fan taraqqiyotiga xavf tug'dirishi mumkin.
Xat 11-sentabr kuni e'lon qilinib, unda sun'iy intellekt kompaniyalarining matematik masalalarni test sifatida yechish bo'yicha poygasi tanqid qilinadi. Olimlarning yozishicha, kompaniyalarning maqsadlari bilan matematika jamiyatining maqsadlari o'rtasida jiddiy nomuvofiqlik bor.
So'nggi oylarda katta til modellari (LLM)ning matematik imkoniyatlari keskin oshgan va ular matematikaning ayrim muhim ochiq masalalarini yecha oladigan darajaga yetgan.
Reklama
Olimlar bildirgan xavotirlar
Xatda quyidagi masalalar ko'tarilgan:
- Masalani yechish matematikaning asosiy maqsadi emas — u yangi g'oyalar, usullar va tushunchalarni anglashga xizmat qiluvchi vositalardan biri;
- “To‘g‘ri” yoki “noto‘g‘ri” javoblarni tez ishlab chiqarishga urg'u kuchayishi yangi matematik g'oyalar shakllanishi uchun zarur ilmiy muhitga zarar yetkazishi mumkin;
- Yechimlar shoshilinch e'lon qilinishi sababli mualliflik va plagiat masalalari keskinlashadi: yangi usullarni ajratish va avvalgi tadqiqotlarga havola berish uchun yetarli vaqt ajratilmaydi.
Sun'iy intellektni rad etish emas, boshqaruv masalasi
Olimlar texnologiyani butunlay rad etmayapti: ular sun'iy intellekt haqiqiy matematik tadqiqotlarni kuchaytirishi va ilmiy izlanishlarni tezlashtirishi mumkinligini tan olgan. Biroq bu jarayon fanga foyda keltirishi yoki zarar yetkazishi, asosan, texnologiyani boshqarayotgan insonlarning qarorlariga bog'liq.
Xatda matematik g'oyalarni fanga to'liq singdirish uchun inson matematiklarining ishtiroki zarurligi ta'kidlangan: g'oyalarni muhokama qilish, soddalashtirish va avvalgi bilimlar bilan bog'lash insonlar o'rtasidagi muloqotni talab qiladi.
Mualliflar muammoni matematiklar hamjamiyati, sun'iy intellekt texnologiyalarini ishlab chiqarayotgan kompaniyalar va keng jamoatchilik ishtirokida zudlik bilan muhokama qilishga chaqirgan. Ularning fikricha, matematikadagi bu holat boshqa ilmiy va ijodiy kasblar hamda butun jamiyat uchun ogohlantirish belgisidir.
Xatni imzolaganlar orasida 2006-yilgi Fields medali sohibi Terens Tao ham bor. Hujjat mathandai.org saytida e'lon qilingan va yangi imzolarni qabul qilmoqda.
Sun'iy intellekt ta'limda ham jadal tarqalmoqda: PISA 2025 tadqiqotiga ko'ra, o'zbek o'quvchilari sun'iy intellekt vositalaridan OECD o'rtachasidan faolroq foydalanadi.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.
Hozircha izohlar yo‘q.
Birinchi bo‘lib izoh qoldiring