Qozog'istonlik 8-sinf o'quvchisi TikTok va YouTube'dagi qisqa videolarning bolalar diqqatiga ta'sirini o'rganuvchi neyroloyiha ishlab chiqdi. Ostona shahridagi G'afu Kayirbekov nomidagi 2-sonli maktab-gimnaziya o'quvchisi Setqazi Miras muallifligidagi loyiha qisqa videolarni tomosha qilishga sarflanadigan vaqt bilan diqqat barqarorligi o'rtasidagi bog'liqlikni tajriba orqali aniqlashga qaratilgan. Bu haqda shahar hokimligining rasmiy sayti xabar berdi.
Loyiha maqsadi va usullari
Tadqiqot davomida o'quvchilarning ekran qarshisida o'tkazadigan vaqti tahlil qilinadi va ular o'rtasida so'rovnoma o'tkaziladi. Loyiha doirasida qisqa videolarni tomosha qilishdan oldingi va keyingi natijalar taqqoslanadi. Shuningdek, miyaning mukofot tizimi faoliyati bilan diqqat ko'rsatkichlari o'rtasidagi aloqa o'rganiladi. Bunday yondashuv qisqa kontentning bolalar psixikasiga ta'sirini ilmiy asosda baholash imkonini beradi.
Shulte va Burdon sinovlari
Diqqatni jamlash tezligi, barqarorligi va aniqligini baholash uchun loyihada ikkita klassik metodika qo'llaniladi:
- Shulte jadvallari yordamida diqqatni jamlash tezligini o'lchash;
- Burdon korrektura sinovi orqali diqqat barqarorligi va aniqligini tekshirish;
- So'rovnoma va ekran vaqti tahlili bilan natijalarni boyitish.
Ikkala metodika ham psixologiyada o'n yilliklar davomida qo'llanib kelingan ishonchli vositalar hisoblanadi. Ularni zamonaviy raqamli odatlar tadqiqotiga tatbiq etish loyihaning ilmiy yangiligini tashkil qiladi. O'quvchi o'z tengdoshlari o'rtasida tajriba o'tkazib, real ma'lumotlar to'plashni rejalashtirgan.
Qisqa videolarning bolalar diqqatiga ta'siri bugun butun dunyoda muhokama qilinayotgan muammo. Ayrim mamlakatlarda maktablarda smartfonlardan foydalanish cheklanmoqda, ota-onalarga ekran vaqtini nazorat qilish tavsiya etilmoqda. Shu fonda maktab o'quvchisining mustaqil ilmiy loyiha bilan chiqishi alohida e'tiborga loyiq. Yosh tadqiqotchining ishi tengdoshlari uchun ham namuna bo'lib, ilmiy izlanishga qiziqishni oshiradi.
Natijalarning amaliy ahamiyati
Loyiha natijalari ota-onalar va o'qituvchilarga bolalarning ekran vaqtini oqilona cheklash bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar berishga yordam beradi. Mutaxassislar diqqat jamlash muammosi maktab yoshidagi bolalarda tobora kuchayib borayotganini qayd etmoqda. Eslatib o'tamiz, avval maktabda diqqatni jamlash uchun 5 ta ertalabki odat haqida yozgan edik. Qozog'istonlik o'quvchining tajribasi bu mavzuga yosh tadqiqotchi nigohi bilan yangicha yondashuvni taklif qiladi.
