Qozog'istonning Olmaota shahridagi Nazarbayev intellektual maktabi (NIS Olmaota-Navro'zbay) o'quvchisi Ayganim Ryskali AQShdagi xalqaro Summer Science Program (SSP) yozgi ilmiy dasturida to'liq moliyaviy yordam asosida besh hafta tahsil oldi. U dasturga saralab olinib, aviachipta xarajatlarini ham o'z ichiga olgan 11 800 dollarlik grantni qo'lga kiritgan — Digital Business nashri shu haqda yozdi.
Summer Science Program haqida
Summer Science Program — maktabning yuqori sinflarida tahsil olayotgan o'quvchilar uchun mo'ljallangan xalqaro yozgi ilmiy dastur. Uni AQShdagi mustaqil notijorat SSP tashkiloti o'tkazadi. Dasturda AQSh va boshqa davlatlardan iqtidorli yuqori sinf o'quvchilari ishtirok etadi.
Reklama
- Bu yil dasturda ishtirok etish uchun qariyb 4 600 nafar nomzod ariza topshirgan, ulardan taxminan 700 nafari saralangan;
- Ishtirokchilar faqat ma'ruzalarni tinglab qolmay, bir necha hafta davomida professorlar va boshqa o'quvchilar bilan haqiqiy ilmiy tadqiqot loyihalari ustida ishlaydi.
Tadqiqot mavzusi
Ayganimning tadqiqot loyihasi Purdue University'da o'tkazilgan. Dastur 5 hafta davom etgan, u biologik kimyo yo'nalishini tanlagan, tadqiqot guruhi uch kishidan iborat bo'lgan.
Tadqiqot “Claviceps purpurea” zamburug'li patogeni bilan bog'liq bo'lib, mazkur patogen qishloq xo'jaligi ekinlariga, jumladan bug'doyga zarar yetkazishi va hosil yo'qotilishiga olib kelishi mumkin. Jamoa tadqiqot davomida oqsil fosfatazalari guruhiga mansub CDC14 oqsilini o'rgangan, uning faolligini tadqiq qilgan va potensial ravishda bostirishi mumkin bo'lgan birikmalarni sinovdan o'tkazgan.
Juda sodda qilib aytganda, biz zamburug'dagi muhim oqsillardan biri qanday ishlashini tushunishga harakat qildik. Kelajakda undan o'simlik kasalligiga qarshi kurashish va hosilni saqlab qolish uchun mumkin bo'lgan nishon sifatida foydalanish mumkin.
Ayganim Ryskali
Saralash va moliyaviy yordam
Ayganim dastur haqida 10-sinfda bilgan, biroq hujjatlarini bir yil o'tib topshirishga qaror qilgan. Saralashning birinchi bosqichidan keyingi bosqichga o'tadigan ishtirokchilar qur'a orqali tanlangan, shundan so'ng u moliyaviy yordam olish uchun alohida ariza topshirgan. Hujjatlarni tayyorlashda unga kasbga yo'naltirish bo'yicha mutaxassis maslahat bergan.
- 11 800 dollarlik xarajat to'liq moliyaviy yordam hisobidan qoplangan;
- Bunga aviachipta xarajatlari ham kirgan, shu sababli oilasi dastur uchun mablag' sarflamagan.
Shunchaki nega urinib ko'rmaslik kerak, deb o'yladim. Arizani katta umidsiz topshirdim. Qabul qilinganimni bilganimda, bu men uchun haqiqatan ham kutilmagan holat bo'ldi.
Ayganim Ryskali
Maktab bilimlarining ahamiyati
Ayganimning so'zlariga ko'ra, maktabda kimyo va biologiya fanlaridan olgan fundamental bilimlari unga dasturga tezroq moslashishga yordam bergan. Masalan, u biologiya darslarida genni plazmidga kiritish kabi mavzularni avval o'rgangan, shu sababli laboratoriyada bu jarayonning amaliy qo'llanilishini ham tushunishi osonroq bo'lgan.
Uning qo'shimcha qilib aytishicha, tajribalardagi kutilmagan natijalar ham tadqiqotning bir qismi — bunday holatlar tajribani qayta o'tkazishga va jarayonni chuqurroq tushunishga undagan.
O'zbekistonlik o'quvchilarning xalqaro olimpiadalardagi natijalari haqida ham yozgan edik.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.
Hozircha izohlar yo‘q.
Birinchi bo‘lib izoh qoldiring