Endilikda xodimni ishdan bo'shatish maqsadida unga ataylab bosim o'tkazish va asossiz ravishda quruq oylikda qoldirish javobgarlikka sabab bo'lishi mumkin. Xodimga qo'pol muomala qilish, uning sha'ni va qadr-qimmatini muntazam kamsitish orqali ishdan bo'shash darajasiga yetkazish mehnat sohasidagi ruhiy bosim hisoblanadi. Bu Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 28-sentyabrdagi 518-son qarori bilan tasdiqlangan nizomda belgilangan.
Mazkur tartiblar Prezidentning 2026-yil 21-sentyabrdagi PQ-345-son «Mehnat sohasida xavfsiz va hurmatga asoslangan ish muhitini ta'minlash chora-tadbirlari to'g'risida»gi qarori doirasida joriy etildi. Ya'ni ruhiy bosimga qarshi normalar davlat rahbarining alohida qarori asosida mehnat qonunchiligiga kiritilmoqda. Qaror nomining o'zidayoq maqsad aniq ifodalangan: ish joyida xavfsiz va o'zaro hurmatga asoslangan muhitni ta'minlash.
Ruhiy bosim deb topiladigan holatlar
Nizomga ko'ra, rahbar xodimning o'zi ariza yozib ketishi uchun unga ataylab bosim o'tkazsa, munosabatni yomonlashtirsa yoki asossiz ravishda moliyaviy rag'batlantirishdan mahrum qilsa, bu jiddiy huquqiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Muhim jihati shundaki, xodimni ishdan bo'shatish maqsadida hech qanday asossiz ustama va mukofotlardan mahrum qilib, faqat quruq oylikda qoldirish ham mehnat sohasidagi tazyiq va zo'ravonlik holatlariga kirishi mumkin. Bu norma xodimni moddiy siquvga olib, ixtiyoriy ketishga undash amaliyotiga qarshi qaratilgan.
Yangi tartibning amaliy ahamiyati
Amalda ayrim rahbarlar xodimni to'g'ridan to'g'ri bo'shatish o'rniga unga ish sharoitini og'irlashtirib, o'z xohishi bilan ketishga majburlagan holatlar uchrab turadi. Yangi nizom aynan shunday yashirin bosim shakllarini huquqiy baholash imkonini beradi. Endi xodim o'ziga nisbatan muntazam kamsitish qo'llanilganini yoki asossiz moddiy cheklov qo'yilganini asoslab, himoya so'rashi mumkin. Bunda gap faqat og'zaki bosim haqida emas: xodimni mukofot va ustamalardan asossiz mahrum qilish ham tazyiq sifatida baholanadi. Eslatib o'tamiz, Jarqo'rg'on texnikumidagi voqea yuzasidan avvalroq 6 xodim jazoga tortilgani haqida xabar bergan edik.
