Masofaviy ta’lim O‘zbekistonda qonun darajasida alohida ta’lim shakli sifatida mustahkamlangan. “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonun 2020-yil 23-sentabrda qabul qilingan, uning 15-moddasida ta’lim olish shakllari sanab o‘tilgan, 16-modda esa aynan masofaviy ta’limga bag‘ishlangan.
Qonunda belgilangan ta’lim shakllari
Qonunning 2-bobida ta’lim tizimi, turlari va shakllari umumiy tartibga solingan. O‘sha bobdagi 15-moddaga ko‘ra, ta’lim olish shakllari quyidagilardan iborat:
- Ishlab chiqarishdan ajralgan holda ta’lim olish (kunduzgi);
- Ishlab chiqarishdan ajralmagan holda ta’lim olish (sirtqi, kechki, masofaviy);
- Dual ta’lim;
- Oilada ta’lim olish va mustaqil ta’lim olish;
- Inklyuziv ta’lim va eksternat tartibidagi ta’lim.
Bu ro‘yxatda masofaviy ta’lim alohida yo‘nalish emas, balki ishlab chiqarishdan ajralmagan holda o‘qish shakllari qatorida turadi. Ya’ni u sirtqi va kechki ta’lim bilan bir toifaga kiritilgan.
Masofaviy ta’limning qonundagi ta’rifi
16-moddada masofaviy ta’limning mazmuni ochib berilgan: masofaviy ta’lim o‘quv rejalari va o‘quv dasturlariga muvofiq ta’lim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va ko‘nikmalarni axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan hamda Internet jahon axborot tarmog‘idan foydalangan holda masofadan turib olishga qaratilgan. Qonun matni Lex.uz saytida e’lon qilingan.
Tashkil etish tartibi
Masofaviy ta’limni tashkil etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Shu asosda 2022-yil 3-oktabrdagi 559-son qaror qabul qilingan. U “Oliy ta’lim tashkilotlarida masofaviy ta’lim shaklini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” deb nomlanadi va shu shaklni joriy etish tartibini belgilaydi.
Qabul talablaridagi cheklovlar
Masofaviy shakl bo‘yicha o‘qishga qabul qilishda alohida shartlar qo‘llanadi. Xususan, bir yo‘nalishga 300 talabadan oshiq talaba qabul qilinmasligi belgilangan. Bu talab sifatni saqlash maqsadida kiritilgan.
Amaliy ahamiyati
Masofaviy ta’lim ishlab chiqarishdan ajralmagan holda o‘qish imkonini beradi. Bu ishlayotgan yoki boshqa hududda yashayotgan ta’lim oluvchilar uchun qulay shakl hisoblanadi. Qonunga ko‘ra, masofaviy ta’lim oluvchilar ham o‘quv rejalari va dasturlarida ko‘zda tutilgan bilim, malaka va ko‘nikmalarni egallashi talab qilinadi. Shu sababli o‘qish natijasi umumiy talablar bilan o‘lchanadi.
