Ota-onalar farzandining ko‘proq kitob o‘qishini istaydi, biroq ba’zi bolalar uchun o‘qish haqidagi gapning o‘zi ham qarshilikka sabab bo‘ladi. Bunday holatda majburlash emas, avval sababni aniqlash, keyin kichik qadamlar bilan odat shakllantirish tavsiya etiladi.
Qiziqish so‘nishining asosiy sabablari
Eng ko‘p uchraydigan sabab — bola hali o‘ziga mos janrni topmaganligi. Faol va harakatchan bolalar uchun kitob zerikarli mashg‘ulotga aylanadi, murakkab va tushunish qiyin asarlar esa unda umuman qo‘rquv uyg‘otadi. Agar bola o‘qiganini tushunmasa, u har qanday bahona bilan bu mashg‘ulotdan qochishga harakat qiladi.
Ikkinchi muhim omil — oiladagi odat. Uyda kattalar kitob o‘qimasa, bolada bu mashg‘ulotga qiziqish paydo bo‘lishi qiyin. Shuningdek, bolada ko‘rish bilan bog‘liq muammo bo‘lishi mumkin: sahifadagi harflarni yaxshi ko‘rmagan bola tez charchaydi, bunday holatda ko‘z shifokoriga murojaat qilish kerak.
Uzoq vaqt diqqatni jamlay olmaslik ham sabablardan biri. Katta hajmdagi asar bolani tez charchatadi, natijada u kitobni umuman yoqtirmaydigan mashg‘ulot deb hisoblay boshlaydi.
Ota-ona va ustoz qo‘llaydigan yondashuvlar
Birinchi qadam — bolani majburlamaslik. Kitobni jazo yoki majburiyat vositasiga aylantirish emas, balki bo‘sh vaqtni maroqli o‘tkazish usuli sifatida ko‘rsatish samarali. Kichik hajmdagi hajviyalar, she’riy to‘plamlar va rasmli kitoblardan boshlash, katta asarni esa qismlarga bo‘lib o‘qish tavsiya etiladi.
Ikkinchi qadam — kattalarning shaxsiy namunasi. Farzandi oldida kitob o‘qigan va o‘qiganini muhokama qilgan ota-ona bolada qiziqishni oson uyg‘otadi. O‘qishni o‘yin bilan bog‘lash ham yaxshi natija beradi: retsept bo‘yicha taom tayyorlash, maslahatlar yordamida “xazina” izlash yoki do‘stlar uchun tabriknoma yasash kabi topshiriqlar kitobni kundalik ish bilan bog‘laydi. Qaysi asarlardan boshlash mumkinligi haqida savolga javob beradigan ro‘yxat ham foydali.
Uchinchi qadam — muloqot. Bolalar tengdoshlari bilan kitob almashsa, birgalikda rollar bo‘yicha o‘qisa yoki o‘qiganlarini birga muhokama qilsa, mutolaa yolg‘iz mashg‘ulot bo‘lishdan chiqadi. O‘qish tezligi va hajmi bola imkoniyatiga mos bo‘lishi kerak: u tutilib qolsa ham, sabr qilish va tezlikni o‘zi tanlashiga yo‘l qo‘yish muhim.
Odat asta-sekin mustahkamlanadi
Mutolaa odati bir kunda paydo bo‘lmaydi. Kunlik qisqa mashg‘ulotlar va oilaviy muloqot asta-sekin marosimga aylansa, bola uchun kitob tabiiy tanlovga aylanadi. Boshqa mamlakatlarda o‘qishni rag‘batlantirishning o‘ziga xos usullari ham shu tamoyilga tayanadi: muhimi — natijani majburiy tekshiruvdan emas, bolaning o‘z qiziqishidan kutish.
