O‘quvchini darsdan chiqarib yuborish mumkinmi?

Maktab hayotida o‘quvchilar tomonidan intizom buzilishi, darsga kechikib kelish yoki maktab formasini kiymaslik holatlari tez-tez uchrab turadi. Bunday vaziyatlarda ko‘plab o‘qituvchilarni bir savol o‘ylantiradi: tartibga rioya qilmagan o‘quvchini darsdan chiqarib yuborish qonuniymi?

O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligiga ko‘ra, javob qat’iy: yo‘q, o‘qituvchining o‘quvchini darsdan haydashga yoki sinfga kiritmaslikka mutloq haqqi yo‘q.

Qonuniy asoslar: O‘qituvchi nimalarni qila olmaydi?

Maktabga kelgan har bir bola ta’lim muassasasi va bevosita dars o‘tayotgan pedagogning mas’uliyati ostida bo‘ladi. O‘quvchini dars paytida sinfxonadan tashqariga chiqarib yuborish nafaqat uning bilim olish huquqini buzadi, balki uning xavfsizligini ham xavf ostiga qo‘yadi. dars vaqtida ko‘chada yoki maktab yo‘laklarida qarovsiz yurgan bolaga biron zarar yetsa, bunga bevosita darsdan haydagan o‘qituvchi javobgar bo‘ladi.

Vazirlikning amaldagi me’yoriy buyruqlari va ichki tartib qoidalariga ko‘ra, pedagoglarga quyidagi xatti-harakatlar qat’iyan man etiladi:

• O‘quvchini darsga kechikkani, uy vazifasini bajarmagani yoki o‘quv qurollari (daftar, ruchka, darslik) yo‘qligi uchun sinfga kiritmaslik yoki haydash;
• Maktab formasini kiyish talablarini buzgan o‘quvchini dars jarayonidan chetlatish;
• Tanaffus (chiqish) qo‘ng‘irog‘i chalingandan keyin bolalarni jazo sifatida sinfxonada ushlab o‘tirish.

Pedagogik mahoratni oshirish va zamonaviy ta’lim standartlariga mos ravishda dars o‘tish metodikasini shakllantirish har bir muallimning burchidir. Buning uchun tizimli ravishda pedagog kadrlar attestatsiyasi talablari va metodik yangiliklarni kuzatib borish darsda intizomni kuchaytirishning eng to‘g‘ri yo‘lidir.

Intizomsiz o‘quvchiga nisbatan qonuniy choralar

Darsdan chiqarib yuborish mumkin bo‘lmasa, o‘qituvchi tartibni buzayotgan o‘quvchiga qanday ta’sir ko‘rsatishi mumkin? Qonunchilik va pedagogik etika doirasida quyidagi choralar ko‘rilishi belgilangan:

Pedagogik choralar ketma-ketligi:

1. O‘quvchining kundalik daftari yoki elektron tizim orqali ota-onani ogohlantirish (tanbeh yozish).
2. Darsdan tashqari vaqtda o‘quvchi bilan yakka tartibda psixologik-pedagogik suhbat o‘tkazish.
3. Muammo muntazam davom etsa, ota-onani maktabga chaqirish hamda jarayonni maktab rahbariyati va "Oila-mahalla-ta’lim muassasasi" kengashi doirasida muhokama qilish.
4. Eng og‘ir holatlarda o‘quvchini maktab ichki nazorat ro‘yxatiga olish.

O‘quvchining darsga qiziqishini oshirish va uning o‘quv qurollari bilan bog‘liq muammolarini hal qilish uchun raqamli imkoniyatlardan foydalanish ham yaxshi samara beradi. Masalan, kitobi yo‘q o‘quvchilarga maktab darsliklarini yuklab olish manbalarini ko‘rsatish orqali ularni darsga jalb qilish mumkin.

Agar o‘qituvchi qoidalarni buzib, bolani muntazam ravishda darsdan haydashda davom etsa, ushbu holat maktabning jamoatchilik boshqaruvi organi — Kuzatuv kengashida ko‘rib chiqilishi va o‘qituvchiga nisbatan intizomiy chora qo‘llanishiga sabab bo‘lishi mumkin.