Times Higher Education (THE) tashkiloti “World University Rankings 2027” natijalarini e’lon qildi. Reytingda 118 mamlakatdan jami 2 297 ta universitet o‘rin olgan, O‘zbekistondan esa 8 ta oliy ta’lim muassasasi umumiy jahon ro‘yxatidan joy oldi. Yana 45 ta oliygoh reytingda ishtirokchi sifatida qayd etildi. Rasmiy natijalar THE reyting sahifasida e’lon qilingan.
O‘zbekistondan 8 oliygoh asosiy reytingda
2027-yilgi reyting 2026-yil sentabr oyida e’lon qilingan bo‘lib, u THE tashkiloti chiqargan reytinglar orasida eng keng qamrovlilaridan biri hisoblanadi. O‘zbekiston oliy ta’lim tizimi uchun bu natija jahon miqyosidagi mavqeini belgilashda muhim — asosiy ro‘yxatga kirgan 8 oliygoh xalqaro miqyosda baholangan, qolgan 45 ta tashkilot esa ishtirokchi maqomida qayd etilgan. Bunday ko‘rsatkich oliy ta’lim muassasalarining xalqaro reytinglarga qo‘shilish amaliyoti kengayib borayotganini ko‘rsatadi.
Reyting natijalari necha yildan beri bir xil yetakchi bilan boshlanadi — o‘tgan yillarda ham asosiy kurash AQSh va Buyuk Britaniya oliygohlari o‘rtasida kechgan, endi ularga Osiyo universitetlari jiddiy raqobatchi bo‘lib qo‘shildi.
Oksford ketma-ket 11 yil birinchi o‘rinda
Buyuk Britaniyaning Oksford universiteti dunyoning eng yaxshi oliygohi maqomini yana bir bor saqlab qoldi va ketma-ket 11-yil reytingning birinchi o‘rnini egalladi. Biroq bu yil uning yetakchiligi avvalgidek katta farq bilan emas: ikkinchi o‘rinni olgan AQShning Massachusetts Institute of Technology (MIT) universiteti Oksfordga juda yaqinlashdi — ikki oliygohning umumiy ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi farq atigi 0,1 ballni tashkil etdi.
THE tahliliga ko‘ra, Oksford ilmiy tadqiqotlar samaradorligi, xalqaro ilmiy hamkorlik hamda doktorantlar va professor-o‘qituvchilar nisbati bo‘yicha kuchli natijalarni qayd etgan. MIT esa tadqiqot salohiyati, ilmiy ishlarning iqtibos qilinishi va talabalar hamda professor-o‘qituvchilar nisbati bo‘yicha yuqori ko‘rsatkichlarga ega.
Reytingning kuchli o‘ntaligida AQShning yetti, Buyuk Britaniyaning uchta universiteti bor. Princeton University va Stanford University uchinchi o‘rinni bo‘lishgan, University of Cambridge beshinchi, Harvard University oltinchi, California Institute of Technology yettinchi, Imperial College London sakkizinchi, University of California Berkeley va Yale University esa to‘qqizinchi o‘rinni egallagan.
Osiyo universitetlari top-15 talikda tarixiy natija qayd etdi
Reytingning eng muhim jihatlaridan biri Osiyo universitetlarining yuqori natijalaridir. Xitoyning Tsinghua universiteti 11-o‘ringa ko‘tarilib, o‘tgan yili 12-o‘rinda bo‘lgan holda Shveytsariyaning ETH Zurich universitetini ortda qoldirdi. Ilk bor Osiyoning eng yuqori reytingli universiteti kontinental Yevropadagi eng yuqori reytingli oliygohdan yuqoriroq pog‘onani egalladi.
Xitoyning yana bir nufuzli oliygohi Peking University 13-o‘rinni oldi, Singapurning National University of Singapore universiteti esa 15-o‘ringa ko‘tarildi. Shu tariqa ilk bor Osiyoning uchta universiteti dunyoning eng yaxshi 15 oliygohi qatoridan joy oldi. Bu natija Osiyo universitetlari ilmiy tadqiqotlar, xalqaro hamkorlik va ta’lim sifati bo‘yicha erishayotgan yutuqlarning ko‘rsatkichi sifatida baholanmoqda.
Xitoyning reytingdagi mavqei ikki universitet bilan cheklanmaydi: eng yaxshi 200 ta universitet qatoridagi Xitoy oliygohlari soni 17 taga yetdi va ularning katta qismi o‘tgan yilga nisbatan pozitsiyasini yaxshilagan. THE tahlilida Xitoyda davlat tomonidan ilmiy tadqiqotlarga katta mablag‘ ajratilishi, xalqaro akademik hamkorlik va ilmiy infratuzilmaning kengayishi muhim rol o‘ynagani qayd etilgan.
AQSh va Buyuk Britaniya ko‘rsatkichlarida pasayish
AQSh dunyoning eng kuchli universitetlari bo‘yicha hanuz yetakchi davlat bo‘lib qolmoqda — kuchli o‘ntalikdagi yettita oliygoh unga tegishli. Shu bilan birga reyting ayrim xavotirli tendensiyalarni ham ko‘rsatmoqda: 2027-yilgi reytingda AQShning eng yaxshi 200 talikdagi universitetlari soni 53 tani tashkil etib, o‘tgan yilgi ko‘rsatkichdan ikkitaga kamaydi. Tadqiqot salohiyati, ilmiy ishlarning iqtibos qilinishi va xalqaro talabalar bilan bog‘liq ayrim ko‘rsatkichlarda ham pasayish kuzatilgan.
Buyuk Britaniya universitetlari ham yuqori pog‘onalarni saqlab qoldi, biroq tahlilga ko‘ra mamlakat oliy ta’lim tizimida moliyaviy va ilmiy bosim kuchaymoqda — ayrim moliyaviy ko‘rsatkichlar, tadqiqot daromadlari va sanoat bilan hamkorlik bo‘yicha pasayish qayd etilgan. Shunga qaramay, Britaniya oliygohlarining xalqaro obro‘si ularni reytingning yuqori o‘rinlarida ushlab turibdi.
Singapur Osiyodagi eng kuchli oliy ta’lim markazlaridan biriga aylanib bormoqda: National University of Singapore 15-o‘rinni egallagan bo‘lsa, Nanyang Technological University 28-o‘ringa ko‘tarildi. Bu natijalarda xalqaro talabalar va professor-o‘qituvchilarni jalb qilish hamda ilmiy tadqiqotlarga e’tibor muhim rol o‘ynagan.
Reytingning asosiy baholash mezonlari
THE reytingida universitetlar bir necha yo‘nalish bo‘yicha baholanadi: o‘qitish muhiti, ilmiy tadqiqotlar hajmi va daromadi, ilmiy ishlarning iqtibos qilinishi, xalqaro ko‘rinish hamda sanoat bilan hamkorlik. Ayni shu ko‘rsatkichlar birgalikda yakuniy o‘rinni belgilaydi. 2027-yilgi natijalar jahon oliy ta’lim tizimida darajalar asta-sekin o‘zgarib borayotganini ko‘rsatdi: AQSh va Buyuk Britaniya yuqori o‘rinlardagi mavqeini saqlab qolgan bo‘lsa-da, Osiyo oliygohlari ularga tobora jiddiy raqobatchiga aylanmoqda.
