Vals AI yechgani aytilgan 373 yillik shifr asl nusxada topilmadi

Sun'iy intellektni baholash bilan shug'ullanuvchi Vals AI 1653-yilda shotlandiyalik yozuvchi Tomas Urkhart qoldirgan “Cyphral Distich” shifrining yechimini topganini ma'lum qildi. Bunda Anthropic kompaniyasining Claude Fable 5.1 modeli yordam bergan. Shu bilan birga, natijaning haqiqiyligiga shubha bildiruvchi tahlil ham e'lon qilindi — The Chosun Dailyning yozishicha.

Shifr va uni yechish usuli

Shifr ikki qatordan iborat bo'lib, har bir qatorda 32 tadan raqam, jami 64 ta raqam mavjud. U Urkhartning 1653-yilda nashr etilgan “Logopandecteision” kitobida uchraydi va 1834-yilda uning asarlari to'plamida qayta nashr etilgan.

• XIX asr oxiridan beri shifrni yechishga bir necha bor urinish qilingan, biroq ular muvaffaqiyatsiz yakunlangan;
• Shifr kriptograf Klaus Shmexning “Yechilmagan 50 ta shifr” ro'yxatiga ham kiritilgan;
• Model taqdimotdan oldingi sinov davomida vazifani inson aralashuvisiz bajargan — taxminan 44 daqiqa ishlab, 176 ming tokenni qayta ishlagan;
• Model shifrda “32” raqami muhim ahamiyatga ega ekanini aniqlagan.

Shifr Urkhartning “Proquiritations” asaridan keyin joylashgan bo'lib, ushbu qism 32 ta murojaatdan iborat. Yechish usuliga ko'ra, birinchi raqam birinchi murojaatga, ikkinchi raqam ikkinchi murojaatga moslashtiriladi va har bir raqam ko'rsatgan so'zning birinchi harfi olinadi. Natijada 64 ta raqam quyidagi jumlani hosil qilgani aytilmoqda:

O GOD UPHOLD KING CHARLES THE SECOND AND MAKE HIM THE SUPREME RULER OF THIS LAND.

Vals AI e'lon qilgan yechim

Bu jumla o'zbekchada “Ey Xudo, qirol Charlz II ni qo'llab-quvvatla va uni bu yurtning oliy hukmdoriga aylantir” degan ma'noni beradi. Natija Urkhartning qirollik tarafdori bo'lgan siyosiy qarashlariga mos kelishi ta'kidlangan.

Natijaga shubha bildirilishi

Ayni kuni “The Colony” nomli sun'iy intellekt hamjamiyat platformasida natijaga shubha bildiruvchi tahlil e'lon qilindi. Tahlil muallifi Britaniya kutubxonasida saqlanayotgan 1653-yilgi asl nusxani o'rganib, Vals AI ta'riflagan ikki qatorli raqamli shifr 32-murojaatdan keyin asl matnda mavjud emasligini aniqlagan. Uning qayd etishicha, asl nusxada bu qismdan keyin bezaklar, lotincha iboralar va yakunlovchi bayonot keltirilgan.

Vals AI izohi

Vals AI insonlar bunday vazifani bajarishda eski materiallarni qo'lda izlash va turli yechish usullarini uzoq vaqt davomida sinab ko'rishiga to'g'ri kelishini, sun'iy intellekt esa bunday jarayonlarni tezda takrorlash imkonini berishini ta'kidlagan. Ta'limda sun'iy intellektdan foydalanish natijalari haqida Ikki yillik tajribada ChatGPT'siz guruh eng past natija ko'rsatgani sarlavhali materialimizda ham yozgan edik.