OpenAI kompaniyasi 6-oktabr kuni GitHub platformasida matematikaning turli yo‘nalishlariga oid 372 ta ochiq masala yechimini e’lon qildi. Kompaniya natijalarni o‘zining yangi sun’iy intellekt modeli tayyorlaganini ma’lum qildi. E’lon matematiklar orasida hayrat hamda xavotir aralash munosabat uyg‘otdi.
Modelga sinov davomida qariyb 4 mingta masala berilgan, shundan 372 tasiga u yechim taklif qilgan. Bu haqdagi dastlabki bayonot 21-sentabr kuni, batafsil natijalar esa OpenAI’ning rasmiy e’lonida keltirilgan.
Model Navye–Stoks tenglamasiga oid masalani ham yechgan
Yangi natijalardan avval kompaniya matematikaning “Ming yillik muammolari” ro‘yxatidagi yetti masaladan biri — Navye–Stoks tenglamalariga oid muammoni hal qilganini bildirgandi. Bu xabar 8-sentabr kuni e’lon qilinib, olimlar orasida katta muhokamaga sabab bo‘lgan. Har bir “Ming yillik muammosi” uchun 1 million dollar mukofot belgilangan.
O‘shanda tadqiqotchilar uch nuqtaga e’tibor qaratgan: inson olimlar ham bu yechimga yaqinlashib qolgan edi, yechim ustida ishlagan ikki tadqiqotchi neyron tarmoq bilan bo‘lishilgan ishlanmalardan foydalangan bo‘lishi mumkin, model natijalarini tushunish esa nihoyatda qiyin.
372 ta yechim matematiklar orasida bahs-munozarani kuchaytirdi
6-oktabrdagi e’londa mavzuga oid inson tadqiqotlariga havolalar ham keltirilgan, 10 ta yechim bo‘yicha modelning fikrlash jarayoni qisqacha bayon qilingan. Shu yo‘l bilan kompaniya avvalgi e’lonlarga bildirilgan tanqidlarning bir qismini inobatga olishga uringan.
Shunga qaramay, yangi natijalar ham xavotirni kuchaytirdi. Filds mukofoti laureatlari va OpenAI bilan hamkorlik qiladigan mustaqil maslahat guruhi a’zolari ham tashvish bildirgan. Kompaniya esa modellarni ochiq matematik masalalar yordamida sinashni to‘xtatish haqidagi talabni bajarmagan.
Scientific American yozishicha, matematik blog yuzdan ortiq munosabatni jamlagan: ayrimlar kompaniyani akademik standartlarga rioya qilmayotganlikda tanqid qilgan, boshqalar natijalarni tekshirish zarurligini ta’kidlagan, yana bir guruh esa yangi tadqiqot imkoniyatlaridan ruhlangan.
Olimlar kasbini yangidan anglash zarurligini aytmoqda
Jeneva universiteti professori, 2022-yilgi Filds mukofoti laureati Ugo Dyuminil-Kopen o‘z munosabatini bildirib, modelning natijalari kutganidan ancha kuchli ta’sir qilganini yozgan.
Bir kun kelib bizdan o‘zib ketishlarini bilardim. Ammo kechagi xabarlar men kutganimdan ancha kuchli ta’sir qildi. Kasbimizni yangidan anglab, unga moslashamiz.
Ugo Dyuminil-Kopen, Jeneva universiteti professori
Professor 30-avgust kuni e’lon qilgan maqolasida sun’iy intellekt matematika uchun tug‘diradigan xavflar haqida yozgandi. Uning fikricha, modellar juda murakkab masalalarni tez yecha olishi olimlarga tezkor natija beradi, biroq izlanish jarayonining qadri pasayishi mumkin.
Modelning yechimlari qanchalik ishonchli ekani bo‘yicha mustaqil tekshiruv esa hali yakunlanmagan, shu bois olimlar natijalarni ehtiyotkorlik bilan qabul qilmoqda.
Holbuki, yechim izlashning o‘zi — hatto muvaffaqiyatsiz urinishlar ham — yangi g‘oyalar tug‘diradi, fanning yangi yo‘nalishlarini rivojlantiradi va talabalarga tadqiqot olib borishni o‘rgatadi. Aynan shu sabab bilan masala faqat texnologik yangilik emas, ta’lim va ilm-fan an’analari uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Avvalroq saytimiz 25 nafar Filds medali sohibining sun’iy intellekt poygasini tanqid qilgani haqida yozgan edi.
