Nodavlat ta’limda sifat endi sertifikatlanadi

Farzandingizni xususiy o'quv markaziga yozdirdingiz, pul to'ladingiz. Bir necha oy o'tgach esa natija yo'qligini, va'dalarning yarmi bajarilmaganini payqadingiz. Pulni qaytarishga urinsangiz — navbat, so'roqlar, kechiktirishlar. Tanish holatmi? Afsuski, bu vaziyat minglab ota-onalarga tanish.

Raqobatni rivojlantirish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish qo'mitasi aynan shu muammoga qarshi kurashish uchun nodavlat ta'lim xizmatlari bozorini tartibga solish bo'yicha vakolatli organlarga o'z takliflarini yubordi. Va raqamlar muammoning qanchalik keng qamrovli ekanini ko'rsatadi.

2 ming murojaatning 96 foizi xususiy muassasalarga

So'nggi uch yilda ta'lim sohasi bo'yicha kelib tushgan 2 mingdan ziyod murojaatning 96 foizi xususiy muassasalar hissasiga to'g'ri kelgan. Ya'ni har 100 ta shikoyatdan 96 tasi nodavlat ta'lim bilan bog'liq.

Aholi nima haqida shikoyat qiladi? Eng ko'p e'tirozlar to'rtta yo'nalishda: ta'lim sifatining pastligi, ko'rsatilmagan xizmatlar uchun to'lov undirilishi, pulni qaytarishdagi qiyinchiliklar va reklamadagi va'dalarning bajarilmasligi. Murojaatlarni ko'rib chiqish natijasida iste'molchilar foydasiga 1 milliard so'mga yaqin mablag' qayta hisoblab berilgan — bu raqamning o'ziyoq muammo real ekanini isbotlaydi.

Muammoning ildizi nimada?

Qo'mita tahlillariga ko'ra, qonunchilikda davlat nazorati nazarda tutilgan bo'lsa-da, nodavlat xizmatlar ko'rsatishning aniq mexanizmlari va yagona qoidalari yo'q. Ya'ni xususiy ta'lim muassasasi qanday standartga javob berishi kerakligi aniq belgilanmagan.

Bu borada O'zbekiston yolg'iz emas. Yechim izlab, qo'mita rivojlangan davlatlar tajribasini o'rgandi: Fransiyada Qualiopi, Niderlandiyada NRTO, Shveysariyada EduQua tizimlari ishlaydi. Ularning barchasida xususiy ta'lim sifati maxsus audit tizimlari orqali baholanadi va sertifikatlanadi.

Uchta tashabbus nima beradi?

O'rganishlar asosida qo'mita uchta asosiy tashabbusni ilgari surmoqda:

• nodavlat ta'lim xizmatlari uchun ixtiyoriy sertifikatlash tizimini yo'lga qo'yish — sifatli ishlayotgan muassasa o'zini isbotlab, bozorda ajralib turadi;
• pulli ta'lim xizmatlarini ko'rsatishning yagona qoidalarini ishlab chiqish — shartnoma, to'lov va qaytarish tartibi hamma uchun bir xil bo'ladi;
• ta'lim ko'rsatuvchilar va iste'molchilar o'rtasidagi munosabatlarga qo'yiladigan minimal talablarni belgilash — kim nima va'd qilsa, shuni bajarishi shart bo'ladi.

Yaxshi xabar shundaki, nodavlat ta'lim sohasi nazoratdan chetda qolayotgani yo'q — avvalroq nodavlat maktablar reytingi joriy etilgan edi. Endi esa muammoning ildiziga qaratilgan yangi qadam tashlanmoqda. InfoEdu.uz nodavlat ta'lim sohasidagi o'zgarishlarni kuzatishda davom etadi.