Maqsadli qabul nima va u qanday ishlaydi?

Oliy ta‘limga kirishda abituriyentlar uchun maqsadli qabul — eng ko‘p savol tug‘diradigan mavzulardan biri. Kimlar qatnasha oladi, grant qancha muddatga beriladi, tanlov qanday ikki bosqichda o‘tadi? Quyida barcha muhim savollarga batafsil javob beramiz.

Maqsadli qabul nima

Maqsadli qabul — bu ayrim sohalar bo‘yicha oliy ma‘lumotli kadrlarga ehtiyoj yuqori bo‘lgan hududlar uchun davlat granti asosida ajratiladigan alohida kvotalardir. 2026/2027-o‘quv yili uchun quyidagi sohalarga tumanlar va teatrlar kesimida maqsadli kvotalar ajratilgan:

• Maktab ta‘limi — tumanlar kesimida
• Sog‘liqni saqlash — tumanlar kesimida
• San‘at — teatrlar kesimida

Tanlovda faqat shu hududda doimiy yashaydigan (doimiy ro‘yxatga qo‘yilgan) abituriyentlargina qatnasha oladi. Bu yerda asosiy maqsad — chekka hududlarni malakali kadrlar bilan ta‘minlash va yosh mutaxassislarning o‘z hududida qolib ishlashini rag‘batlantirishdir.

Grant muddati va majburiyatlar

Maqsadli qabul asosida o‘qishga kirgan talabalarga davlat granti to‘liq o‘qish davri (bakalavriat uchun 4 yil, tibbiyot yo‘nalishlari uchun 6 yil) uchun beriladi. Bu — maqsadli qabulning oddiy qabuldan asosiy farqlaridan biridir.

Biroq bu grantning o‘z sharti bor: abituriyent OTMni tamomlagandan so‘ng tegishli hududda 5 yil ishlab berish majburiyatini oladi. Bu davlat tomonidan berilgan imkoniyat evaziga olinadigan qonuniy javobgarlikdir.

Tanlov qanday amalga oshiriladi: ikki bosqichli tizim

Maqsadli qabulning eng muhim afzalligi — abituriyent bir vaqtning o‘zida ikkita tanlovda ishtirok etadi. Ya‘ni:

Misol: Zomin tumanidan bo‘lgan abituriyent Toshkent davlat tibbiyot universiteti, “Davolash ishi (Zomin tumani)” yo‘nalishini tanlasa:

1. Dastlab Zomin tumaniga ajratilgan 3 ta maqsadli kvota doirasida tanlovda ishtirok etadi.
2. Agar maqsadli kvotaga balli yetmasa, umumiy kvota doirasida tanlovda davom etadi.

Muhim: Agar abituriyent maqsadli kvota bo‘yicha talabalikka tavsiya etilsa, u umumiy tanlovda ishtirok etmaydi — grant allaqachon qo‘lga kiritilgan hisoblanadi.

Ko‘p beriladigan savollarga qisqa javoblar

Maqsadli qabul uchun qaysi tanlov ustuvorligini belgilash kerak? Ustuvorlikning ahamiyati yo‘q. Abituriyent “Davlat granti” yoki “Ta‘lim yo‘nalishi” ustuvorligini tanlasa ham maqsadli qabul tanlovida ishtirok etaveradi.

5 ta yo‘nalishdan nechtasini maqsadlidan tanlash mumkin? Hech qanday cheklov yo‘q. Abituriyent 5 ta yo‘nalishni ham maqsadli kvota ajratilgan yo‘nalishlardan tanlashi mumkin — faqat doimiy yashash hududi uchun kvota mavjud bo‘lishi shart.

Barcha yo‘nalishlar maqsadli tanlansa-chi? Har bir yo‘nalish bo‘yicha dastlab maqsadli kvota, so‘ngra umumiy kvota doirasida tanlovda ishtirok etadi. Qaysi birida omad kelsa, o‘sha yerda to‘xtaydi.