Imtihonlarning kelib chiqish tarixi
Imtihonlar bugungi kunda ta’lim tizimining ajralmas qismi bo‘lsa-da, ularning tarixi uzoq o‘tmishga borib taqaladi. Birinchi imtihonlar miloddan avvalgi 3-ming yillikning o‘rtalarida qadimgi Bobilda ulamolar tayyorlanayotgan maktablarda paydo bo‘lgan.
“Imtihon” so‘zining etimologiyasi
“Imtihon” so‘zi lotincha “examen” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, dastlab tarozi yonidagi o‘q yoki til ma’nosini anglatgan. Keyinchalik bu tushuncha bilimlarni o‘lchash va baholash, ya’ni test ma’nosiga ko‘chgan.
Ta’lim tarixidagi muhim faktlar
- Birinchi shpargalka: Dunyodagi ilk shpargalka 1100-yilda Xitoyda paydo bo‘lgan deb hisoblanadi.
- Yevropa tajribasi: O‘rta asr universitetlarida bakalavr va magistr unvonini olish uchun zamonaviy imtihonlarga o‘xshash sinovlar o‘tkazilgan. Masalan, 16-asrda Leyptsig universitetida 100 talabadan faqat 6 nafari yakuniy imtihongacha yetib kelgan.
- Rossiya imperiyasi: 1705-yilda Moskvadagi E. Glyuk maktabi birinchi bo‘lib imtihon tizimini qabul qilgan. 1837-yilda esa hozirgi oliygohlar kirish ballari kabi tizimlarning asosi bo‘lgan 5 balli baholash tartibi joriy etilgan.
Mashhur shaxslar va imtihonlar
Buyuk yozuvchi Lev Tolstoy oliy ma’lumotga ega bo‘lmaganining sababi ham imtihonlar bilan bog‘liq. U huquqshunoslik fakultetida o‘qigan bo‘lsa-da, qiyin imtihonlardan qo‘rqqan. Sankt-Peterburgda ikki imtihondan o‘tib, uchinchi sinov oldidan o‘qishni tashlab qishlog‘iga qaytib ketgan.
SSSR va zamonaviy davr
1917-yildan keyin universitetlarga kirish imtihonlari vaqtincha bekor qilingan, biroq 1931-yilda ular yana qayta tiklandi. Talaba bo‘lish istagidagi yoshlar uchun bu sinovlar doimo hayajonli bo‘lib kelgan. Hatto “Shurikning sarguzashtlari” kabi mashhur filmlarda ham imtihon topshirish jarayoni o‘ziga xos tarzda yumor bilan tasvirlangan.
Xulosa qilib aytganda, imtihonlar asrlar davomida shakllanib, bugungi kunda bilimlarni saralashning eng samarali usuli bo‘lib qolmoqda.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.