2027-yil 1-yanvardan Oʻzbekistonda PhD va DSc ilmiy darajalarini berish tartibi oʻzgaradi. Bu Prezidentning 2026-yil 26-maydagi PF-98-son Farmonida belgilangan. Islohot eʼlon qilingandan beri doktorantlar orasida eng koʻp beriladigan savol bitta: allaqachon chop etilgan maqolalarim yangi tartibda hisobga olinadimi? Quyida nima oʻzgarishi, nima avvalgidek qolishi va hozirdan nimaga eʼtibor berish kerakligini koʻrib chiqamiz.
2027-yildan nima oʻzgaradi va nima qoladi
Farmon asosan byurokratik bosqichlarni qisqartiradi. Avtoreferatni chop etish, dissertatsiyani yetakchi tashkilotda muhokama qilish, OAK ekspert kengashi ekspertizasi va ilmiy kengash qarorini OAK tomonidan tasdiqlash bekor qilinadi. Ijtimoiy-gumanitar fanlar boʻyicha DSc uchun majburiy monografiya ham talab etilmaydi.
Nashrlarga qoʻyiladigan miqdoriy talablar esa oʻzgarmadi. Ilmiy darajalar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga koʻra:
- PhD uchun kamida 7 ta ilmiy ish, shundan kamida 3 tasi maqola, jumladan 1 tasi nufuzli xorijiy jurnalda;
- DSc uchun kamida 15 ta ilmiy ish, shundan kamida 10 tasi maqola, jumladan 1 tasi profil boʻyicha nufuzli xorijiy jurnalda.
Nizomda Scopus yoki Web of Science alohida majburiy mezon sifatida koʻrsatilmagan: talab nufuzli xorijiy jurnal haqida. Amalda esa jurnalning xalqaro maqomini tasdiqlashning eng tushunarli usuli aynan shu bazalar. 2026-yil iyunida OAK Web of Science, Scopus va Journal Citation Reports bazalarini A toifasiga kiritdi.
Oʻtish davri tor: eski tartib faqat OAK himoya haqida eʼlon bergan va himoyasi 2027-yil 1-yanvargacha oʻtgan izlanuvchilarga qoʻllaniladi. Qolganlar yangi tartibda himoya qiladi. Himoya tezroq va raqamli boʻladi, lekin ilmiy kengash avvalgidek maqolaning mavzuga mosligini, jurnalning mutaxassislikka javob berishini va ish haqiqatan chop etilganini baholaydi.
Amaliyotdan: doktorantlar qayerda xato qiladi
Maqolalar akademiyasi 5 yildan beri Scopus va Web of Science jurnallari bilan ishlaydi. Shu davrda bu bazalarda 1175 dan ortiq maqola chop etildi, 105 dan ortiq doktorant ushbu nashrlar asosida himoyadan oʻtdi. Kompaniya Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Ozarbayjon va Ukrainada ishlaydi, shuning uchun turli attestatsiya tizimlaridagi talablarni yonma-yon koʻrish imkoni bor.
Maqolalar akademiyasi amaliyotida eng koʻp uchraydigan uchta xato:
- Jurnal Scopusdan chiqarilgan. Maqola yuborilganda jurnal bazada boʻladi, lekin chop etilguncha uning indeksatsiyasi toʻxtatiladi. Bunday maqola alohida tekshiruvni talab qiladi: barcha chiqarilgan jurnallar uchun OAKning yagona qoidasi yoʻq.
- Jurnal OAK roʻyxatida yoʻq yoki boshqa fan tarmogʻi boʻyicha kiritilgan. Bir yoʻnalish boʻyicha roʻyxatda boʻlish boshqa mutaxassislik uchun avtomatik hisobga olinishni anglatmaydi.
- Muddatga ulgurmaslik. Maqola faqat nashrga qabul qilingan, lekin hali chop etilmagan boʻlsa, ilmiy kengash uni chop etilgan ish sifatida qabul qilmasligi mumkin.
Hozir nima qilish kerak
Maqolalar akademiyasi mutaxassislari doktorantlarga quyidagi tartibni tavsiya qiladi:
- Nashrlaringizni joriy talablar bilan solishtiring. Soni, turi, xorijiy maqola bormi va har bir maqola dissertatsiya mavzusiga mosmi.
- Topshirishdan oldin jurnalni tekshiring. Jurnalni ISSN boʻyicha Scopus manbalar roʻyxatida (u har oy yangilanadi) va OAK rasmiy saytidagi tavsiya etilgan nashrlar roʻyxatida qidiring. Chiqarilganlik haqidagi soʻnggi eʼlonlarni ham koʻrib chiqing.
- Muddatlarni hisobga oling. Amaliyotimizda OAK jurnallarida nashr odatda 2–4 oy, Scopus jurnallarida 4–12 oy davom etadi.
- Jurnal kvartiliga (Q1–Q4) eʼtibor bering. Nizomda kvartil boʻyicha talab yoʻq, lekin u jurnal darajasini koʻrsatadi. Ayrim OTMlar esa ichki tanlov va KPI uchun qoʻshimcha talablar belgilashi mumkin.
Maqolaning PDF nusxasi, DOI, ISSN va chop etilgan sanadagi jurnal maqomini tasdiqlovchi maʼlumotlarni saqlab qoʻyish ham foydali.
Jurnalni bepul tekshirish
Jurnal tanlashda shubha boʻlsa, uni Maqolalar akademiyasining Mirzo Telegram-boti orqali tekshirib olish mumkin. Bu toʻlov va maqola yuborishdan oldin jurnalning joriy maqomini aniqlashga yordam beradi.
Xulosa
Islohot himoya jarayonini qisqartiradi, demak nashrlar asosiy filtrga aylanadi. Maqola tayyorlash va chop etish oylab davom etadi, shuning uchun 2027-yilda himoyani rejalashtirganlar uchun eng toʻgʻri qadam nashr strategiyasini hozirdan tekshirishdir. Talablar yangilanishi mumkin, shuning uchun OAKning rasmiy eʼlonlarini kuzatib borish muhim. Tayyorgarlikni bugun boshlaganlar yangi tartibda himoyaga xotirjam yetib boradi.
