AQShda 22–34 yoshdagi oliy ma'lumotga ega bo'lmagan yoshlarning ishsizlik darajasi 2003-yildan beri kuzatilgan ko'rsatkichlarga nisbatan juda past darajaga tushdi. Shu bilan birga oliy ma'lumotli yoshlar orasida bu ko'rsatkich o'z tarixiy darajasidan yuqori bo'lib turibdi. Bu haqda Burning Glass Institute tahliliga tayanib The Wall Street Journal xabar berdi.
Tadqiqotda 2003-yildan 2026-yilgacha turli ta'lim darajasiga ega yoshlarning mehnat bozoridagi holati o'rganilgan.
Tahlil natijalari
Reklama
Ilgari oliy ma'lumotli va diplomsiz yoshlarning ishsizlik ko'rsatkichlari iqtisodiy vaziyatga qarab bir-biriga yaqin yo'nalishda o'zgarib kelgan. 2026-yilda esa vaziyat boshqacha ko'rinish olgan: diplomsiz yoshlar ko'rsatkichi tarixiy jihatdan juda past darajada qolmoqda, oliy ma'lumotlilar orasidagi ko'rsatkich esa aksincha — o'z tarixiy darajasidan yuqori.
Tahlil mualliflari bu raqamlarni “diplomsiz yoshlar diplomlilarga qaraganda kamroq ishsiz” deb tushunmaslik kerakligini ta'kidlaydi: grafik har ikki guruhning joriy ko'rsatkichini uning o'z tarixiy natijalari bilan taqqoslaydi.
Sohalar kesimida farqlar
2026-yil iyulidagi ma'lumotlarga ko'ra, ayrim bilimga asoslangan sohalarda ishsizlik avvalgi yillardagi darajalarga nisbatan yuqoriroq bo'lgan:
| Faoliyat sohasi | Ishsizlik ko'rsatkichi (2026-yil iyul) |
|---|---|
| Tabiiy fanlar | 71-persentil |
| Kompyuter va matematika | 68-persentil |
| Ta'lim | 63-persentil |
| Menejment | 51-persentil |
Qurilish va konchilik, ta'mirlash hamda oziq-ovqat xizmatlari kabi yo'nalishlarda ko'rsatkichlar ancha past. Bu mehnat bozoridagi talab faqat diplomning mavjudligi bilan emas, balki muayyan kasb va ko'nikmalarga bo'lgan ehtiyoj bilan ham bog'liq ekanini ko'rsatadi.
Vaziyatga ta'sir qilgan omillar
- Sun'iy intellektning ish jarayonlariga tez kirib kelishi — avval yangi bitiruvchilar uchun boshlang'ich bosqich ishi bo'lgan ayrim ofis va bilimga asoslangan vazifalar endi SI vositalari yordamida bajarilmoqda;
- Oliy ma'lumotli mutaxassislar sonining ko'payishi.
Burning Glass Institute ma'lumotlariga ko'ra, bakalavr darajasini olganlarning 52 foizi diplom olganidan bir yil o'tib oliy ma'lumot talab qilmaydigan lavozimlarda ishlamoqda. AQShda sun'iy intellekt qariyb 1 million yangi ish o'rni yaratgani haqida ham yozgan edik.
Diplomning iqtisodiy qiymati
Tadqiqot natijalari “oliy ma'lumotning ahamiyati yo'qolmoqda” degani emas: Burning Glass Institute ma'lumotlariga ko'ra, oliy ma'lumot odatiy bitiruvchi uchun hamon iqtisodiy qiymatga ega. Biroq diplomning o'zi ishga joylashishni kafolatlamaydi — mehnat bozorida diplom bilan bir qatorda amaliy tajriba, kasbiy ko'nikmalar, stajirovka va talab yuqori bo'lgan kompetensiyalar ham muhim ahamiyat kasb etmoqda.
AQShdagi vaziyatni O'zbekistonga to'g'ridan-to'g'ri ko'chirish mumkin emas — ikki mamlakatning ta'lim tizimi va mehnat bozori sezilarli farq qiladi, deya qayd etadi tadqiqot.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.
Hozircha izohlar yo‘q.
Birinchi bo‘lib izoh qoldiring