2026-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda PhD falsafa doktori ilmiy darajasiga ega 15,5 ming nafar mutaxassis-tadqiqotchi faoliyat yuritmoqda. Bu ko‘rsatkich 2025-yil 1-yanvardagiga nisbatan 1,4 ming nafarga yoki 9,9 foizga oshgan. Milliy statistika qo‘mitasi ma‘lumotlariga ko‘ra, bu raqam xorijiy davlatda olingan fan nomzodi va unga tenglashtirilgan ilmiy darajalarni ham o‘z ichiga oladi.
DSc darajasida rekord o‘sish
Fan doktori — DSc ilmiy darajasiga ega tadqiqotchilar soni 4,8 ming nafarni tashkil etib, yil davomida 1,8 ming nafarga yoki 60 foizga ko‘paygan. Bu so‘nggi yillardagi eng yuqori o‘sish ko‘rsatkichlaridan biridir.
Reklama
| Ko‘rsatkich | PhD | DSc |
|---|---|---|
| Jami soni | 15,5 ming | 4,8 ming |
| Yillik o‘sish | 1,4 ming (9,9%) | 1,8 ming (60%) |
O‘sish nimani anglatadi
PhD va DSc darajasiga ega tadqiqotchilar sonining ortishi mamlakatda ilm-fanga bo‘lgan e‘tibor va ilmiy salohiyatning kuchayib borayotganidan dalolat beradi. Ayniqsa, DSc darajasidagi 60 foizlik o‘sish ilmiy maktablarning rivojlanayotgani va yangi avlod yetuk olimlari shakllanayotganini ko‘rsatadi.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda ilmiy daraja olish tartibi xalqaro standartlarga moslashtirildi, dissertatsiya himoyasi jarayonlari shaffoflashtirildi va ilmiy tadqiqotlar uchun moliyalashtirish hajmi oshirildi. Bu esa o‘z navbatida, tadqiqotchilar sonining barqaror o‘sishiga olib kelmoqda.
Ilmiy darajalar tizimidagi islohotlar
O‘zbekistonda 2017-yildan boshlab ilmiy darajalar tizimi tubdan isloh qilindi. Eski fan nomzodi va fan doktori tizimi o‘rniga xalqaro PhD va DSc darajalari joriy etildi. Bu o‘zgarish o‘zbek olimlarining xalqaro ilmiy hamjamiyatga integratsiyalashuvini tezlashtirdi. Bugungi kunda O‘zbekistonlik tadqiqotchilar Web of Science va Scopus kabi nufuzli bazalarda indekslanadigan jurnallarda maqolalar chop etmoqda.
Hududlar va yo‘nalishlar bo‘yicha
PhD darajasiga ega tadqiqotchilarning aksariyati Toshkent shahri, Samarqand va Buxoro kabi yirik ilmiy markazlarda to‘plangan. Fan yo‘nalishlari bo‘yicha esa texnika fanlari, tibbiyot va iqtisodiyot yetakchilik qilmoqda. So‘nggi yillarda pedagogika va psixologiya yo‘nalishlarida ham tadqiqotchilar soni sezilarli darajada ortgan.
Hukumat tomonidan ilmiy tadqiqotlarga ajratilayotgan mablag‘lar hajmi ham yildan-yilga oshib bormoqda. 2025-yilda ilm-fanga ajratilgan davlat budjeti mablag‘lari oldingi yilga nisbatan qariyb 25 foizga oshirilgan. Bu esa yangi tadqiqot loyihalari va ilmiy maktablarning rivojlanishiga kuchli turtki bermoqda.
Xalqaro taqqoslash uchun: qo‘shni Qozog‘istonda PhD darajasiga ega tadqiqotchilar soni taxminan 20 ming atrofida. O‘zbekiston bu ko‘rsatkich bo‘yicha Markaziy Osiyoda ikkinchi o‘rinda bormoqda. So‘nggi 5 yildagi o‘sish sur‘atlari saqlanib qolsa, yaqin 3-4 yil ichida bu borada yetakchilikka erishish mumkin.
Ilmiy salohiyatning oshishi mamlakat taraqqiyotining muhim omilidir.
Kelgusi yillarda bu ko‘rsatkichlar yanada oshishi kutilmoqda.
Ilm-fan rivoji davom etmoqda.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.