Farg‘ona davlat texnika texnika universitetiKirish ballari 2025–2026

Farg‘ona politexnika instituti: Tarixi, tuzilmasi va ilmiy salohiyati

Farg‘ona politexnika instituti (FarPI) O‘zbekiston Respublikasining Sharqiy hududidagi eng yirik va nufuzli texnik oliy ta’lim muassasalaridan biri hisoblanadi. Mazkur muassasa ko‘p yillar davomida sanoat, qurilish, energetika va texnologiya sohalari uchun yuqori malakali muhandis-texnik kadrlarni tayyorlab kelmoqda. Institutning faoliyati hududiy sanoat korxonalari va iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish bilan uzviy bog‘liq.

Institutning tashkil etilish tarixi

Farg‘ona politexnika institutining tamal toshi 1967-yil 20-mayda qo‘yilgan. Ushbu sanada O‘zbekiston SSR Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining buyrug‘iga asosan Toshkent politexnika institutining Farg‘ona umumtexnika fakulteti negizida mustaqil oliy o‘quv yurti sifatida tashkil etilgan. Institut tashkil etilgan ilk yillarda farg‘ona vodiysidagi jadal sanoatlashuv jarayonlari uchun mahalliy mutaxassislarni tayyorlash asosiy maqsad qilib belgilangan.

1967-yilda institut tarkibida uchta asosiy fakultet faoliyat boshlagan: Mexanika, Qurilish va Texnologiya fakultetlari. Keyinchalik, 1970-1980-yillar davomida muassasa tarkibiy jihatdan kengayib, yangi laboratoriyalar va o‘quv korpuslari bilan ta’minlandi. O‘zbekiston mustaqillikka erishgandan so‘ng, 1991-yildan boshlab ta’lim tizimi milliy standartlarga moslashtirildi va o‘quv dasturlari xalqaro tajriba asosida qayta ko‘rib chiqildi.

Fakultetlar tarkibi

Hozirgi kunda Farg‘ona politexnika instituti tarkibida quyidagi fakultetlar mavjud bo‘lib, ular tegishli yo‘nalishlar bo‘yicha o‘quv va ilmiy jarayonlarni boshqaradi:

• Energetika fakulteti
• Qurilish fakulteti
• Mexanika-mashinasozlik fakulteti
• Kimyo-texnologiya fakulteti
• Kompyuterlashgan loyihalash tizimlari va yengil sanoat fakulteti
• Iqtisodiyot va boshqaruv fakulteti
• Sanoat texnologiyalari fakulteti

Ilmiy salohiyat va pedagogik tarkib

Institutning ilmiy salohiyati yildan-yilga oshib bormoqda. Rasmiy statistik ma’lumotlarga ko‘ra, oliygohda 600 nafardan ortiq professor-o‘qituvchilar faoliyat yuritadi. Ilmiy darajaga ega bo‘lgan xodimlarning umumiy ko‘rsatkichi muassasa nufuzini belgilovchi asosiy omillardan biridir.

Institut ilmiy salohiyatining asosiy raqamlari quyidagicha:

• Fan doktorlari (DSc) va professorlar: 35 nafardan ortiq.
• Fan nomzodlari (PhD) va dotsentlar: 180 nafardan ortiq.
• Ilmiy salohiyat darajasi: O‘rtacha 40-45 foiz atrofida tebranadi (ayrim mutaxassislik kafedralarida bu ko‘rsatkich 60 foizgacha yetadi).

Muassasa qoshida ixtisoslashtirilgan ilmiy kengashlar faoliyat yuritadi. Ushbu kengashlar texnika fanlari va iqtisodiyot yo‘nalishlari bo‘yicha dissertatsiyalarni himoya qilish vakolatiga ega. Tadqiqotchilar asosan quyosh energetikasi, energiya tejamkor qurilish materiallari, neft va gazni qayta ishlashning innovatsion texnologiyalari hamda mashinasozlikda avtomatlashtirish muammolari ustida ish olib boradilar.

Xalqaro hamkorlik aloqalari

Farg‘ona politexnika instituti xalqaro miqyosda tan olinish va ta’lim sifatini oshirish maqsadida dunyoning ko‘plab nufuzli oliygohlari bilan hamkorlik shartnomalarini imzolagan. Hozirgi kunda institut 50 dan ortiq xalqaro oliy ta’lim muassasalari va ilmiy markazlar bilan memorandumlar asosida ishlaydi.

Asosiy hamkor davlatlar va muassasalar qatoriga quyidagilar kiradi:

• Rossiya Federatsiyasi: Moskva davlat texnika universiteti (Bauman nomidagi), Sankt-Peterburg politexnika universiteti.
• Germaniya: Berlin texnika universiteti va boshqa muhandislik maktablari.
• Janubiy Koreya: Yeungnam universiteti va Inha universiteti.
• Xitoy: Szinan universiteti va boshqa texnologik markazlar.

Institut Erasmus+ va IELTS grant dasturlarida faol ishtirok etib, talabalar va o‘qituvchilarning akademik almashinuvini ta’minlaydi. Shuningdek, xalqaro hamkorlik doirasida qo‘shma ta’lim dasturlari (Double Degree) yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, bitiruvchilarga bir vaqtning o‘zida ikki davlat diplomini olish imkoniyati yaratilgan.

Talabalar soni va ta’lim shakllari

Institutda tahsil olayotgan talabalarning umumiy soni 18 000 nafardan oshadi. Ta’lim jarayoni bir necha shakllarda tashkil etilgan:

• Kunduzgi ta’lim shakli
• Sirtqi ta’lim shakli
• Kechki ta’lim shakli
• Masofaviy ta’lim elementlari

Talabalar kontingentining asosiy qismini Farg‘ona, Namangan va Andijon viloyatlari yoshlari tashkil etsa-da, so‘nggi yillarda respublikaning boshqa viloyatlaridan hamda qo‘shni Markaziy Osiyo davlatlaridan kelib tahsil olayotgan yoshlar soni ortib bormoqda.

Magistratura va doktorantura

Oliy malakali kadrlar tayyorlash tizimining uzviyligini ta’minlash maqsadida institutda magistratura va doktorantura bo‘limlari mavjud. Magistratura bosqichida 25 dan ortiq mutaxassislik yo‘nalishlari bo‘yicha kadrlar tayyorlanadi. Magistrantlar asosan ilmiy-pedagogik faoliyat va ishlab chiqarishning yuqori bo‘g‘inlari uchun mo‘ljallangan chuqurlashtirilgan dasturlar asosida o‘qiydilar.

Oliygohda tayanch doktorantura (PhD) va doktorantura (DSc) bosqichlari mavjud bo‘lib, ular quyidagi ilmiy yo‘nalishlarni qamrab oladi:

• Mashinasozlik va mashinashunoslik;
• Kimyoviy texnologiya va neft-gazni qayta ishlash;
• Qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalari;
• Elektr stansiyalari va energetika tizimlari;
• Iqtisodiyotda axborot tizimlari va texnologiyalari.

Doktorantura tizimida har yili o‘nlab tadqiqotchilar davlat budjeti va maqsadli kvotalar asosida o‘z ilmiy izlanishlarini olib boradilar. Institut tarkibida zamonaviy jihozlangan “Innovatsion o‘quv-ilmiy laboratoriya” markazi faoliyat yuritadi, bu esa tadqiqotlarning amaliy natijadorligini oshirishga xizmat qiladi.

Farg‘ona politexnika instituti o‘zining 50 yildan ortiq davom etgan faoliyati davomida 60 mingdan ziyod mutaxassislarni yetkazib bergan. Muassasa bugungi kunda raqamli iqtisodiyot va sanoat 4.0 talablari asosida o‘quv jarayonlarini modernizatsiya qilishni davom ettirmoqda. O‘quv binolari, axborot-resurs markazi va zamonaviy talabalar turar joylari oliygohning moddiy-texnika bazasining asosi hisoblanadi.