Oʻqituvchilarni majburiy mehnatga jalb qilganlik uchun 150 BHMgacha jarima qoʻllaniladi

Maktab direktori sizni darsdan tashqari ishlarga majburlayaptimi? Yoki qoʻshimcha topshiriqlarni rad etib boʻlmaydigan tarzda topshiryaptimi? Qonunchilikda buning uchun aniq javobgarlik bor — va jarima miqdori anchagina jiddiy.

Maʻmuriy javobgarlik kodeksining 51-moddasiga koʻra, mehnatga biror-bir shaklda maʻmuriy tarzda majburlash — BHMning 50 baravaridan 100 baravarigacha miqdorda jarimaga sabab boʻladi. Ammo gap taʻlim tashkilotining pedagog xodimi haqida ketganda, javobgarlik yanada ogʻirlashadi — BHMning 100 baravaridan 150 baravarigacha.

Ushbu qoida 2023-yil 27-martda qabul qilingan OʻRQ-826-sonli Qonun bilan kodeksga kiritilgan boʻlib, aynan pedagoglarni himoya qilishga qaratilgan. Bu haqda Lex.uz portalidagi Maʻmuriy javobgarlik kodeksida batafsil yoritilgan.

Jarima qanchani tashkil etadi

2026-yil holatiga BHM 375 000 soʻm etib belgilangan. Demak:

• Oddiy mehnatga majburlash: 18,75 mln soʻmdan 37,5 mln soʻmgacha
• Pedagog xodimga nisbatan: 37,5 mln soʻmdan 56,25 mln soʻmgacha

Taqqoslash uchun: oddiy fuqaroga nisbatan mehnatga majburlash uchun eng yuqori jarima 37,5 mln soʻm boʻlsa, oʻqituvchiga nisbatan xuddi shunday harakat uchun eng kam jarima ham aynan shu summadan boshlanadi.

Qanday harakatlar mehnatga majburlash hisoblanadi

Qonunchilikda "maʻmuriy tarzda majburlash" keng tushuncha boʻlib, quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

• Pedagogning kasbiy faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan ishlarni bajarishga majburlash
• Dars yuklamasidan tashqari topshiriqlarni rad etish imkoniyatisiz berish
• Ovoz yigʻish, hujjat toʻplash yoki boshqa maʻmuriy vazifalarni oʻqituvchining zimmasiga yuklash
• Navbatchilik, obodonlashtirish yoki boshqa tadbirlarga jalb qilish bilan tahdid qilish

Avvalroq Toshkentda maktab direktorlari oʻqituvchilarni "Open budjet" loyihasiga ovoz yigʻishga majburlagani uchun 34 mln soʻm jarimaga tortilgani haqida yozgan edik. Bu amaliyotda qonun ishlayotganini koʻrsatadi.

Oʻqituvchi qanday himoyalanishi mumkin

51-modda ikkinchi qismida qayd etilishicha, taʻlim tashkilotining pedagog xodimi maʻmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzdirmasdan, bevosita sudga murojaat qilish huquqiga ega. Buning uchun oʻz arizasida huquqbuzarning shaxsi, voqea sodir boʻlgan joy, vaqt va uning mohiyatini koʻrsatish kifoya.

InfoEdu.uz pedagoglarning mehnat huquqlarini himoya qilishga oid muhim qonunchilik yangiliklarini yoritishda davom etadi.