2022/2023-o‘quv yilidan boshlab maktab darsliklari o‘quvchilarga butunlay bepul tarqatiladi. Prezidentning 2023-yil 26-maydagi PF-79-sonli farmoniga ko‘ra, darsliklarning ijara to‘lovi to‘liq Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan qoplanadi.
Tizim qanday ishlaydi
Farmonga muvofiq, budjetdan tashqari Respublika maqsadli kitob jamg‘armasi faoliyati tugatildi. Uning barcha funksiyalari Maktabgacha va maktab ta‘limi vazirligiga o‘tkazildi. Endilikda darsliklar uchun Davlat budjetidan ajratiladigan mablag‘lar alohida shaxsiy g‘azna hisobvarag‘ida yuritilib, mustaqil tasarruf etiladi.
Reklama
Bu shuni anglatadiki, ota-onalar farzandlari uchun darslik ijara puli to‘lamaydi. Mablag‘ to‘g‘ridan-to‘g‘ri davlat tomonidan qoplanadi. Agar biror maktabda darsliklar uchun pul talab qilinsa, bu qonunga zid hisoblanadi.
Ilgari qanday edi
2022-yilgacha ota-onalar har yili farzandining darsliklari uchun ijara to‘lovi amalga oshirishi kerak edi. Bu mablag‘lar Respublika maqsadli kitob jamg‘armasiga yo‘naltirilar va yangi darsliklar chop etish uchun sarflanardi. Yangi tizim esa bu yukni butunlay davlat zimmasiga yukladi.
Mazkur o‘zgarish Prezidentning ta‘lim sohasidagi ijtimoiy himoya siyosatining bir qismi bo‘lib, ota-onalarning moliyaviy yukini kamaytirish va barcha o‘quvchilarning sifatli darsliklardan foydalanishini ta‘minlashga qaratilgan.
Ota-onalar nimalarga e‘tibor berishi kerak
Yangi tartibga qaramay, ayrim joylarda ota-onalardan darsliklar uchun norasmiy to‘lovlar talab qilinishi holatlari uchrab turibdi. Bunday vaziyatda ota-onalar maktab rahbariyatidan yozma tushuntirish talab qilish huquqiga ega. Agar norasmiy to‘lov fakti tasdiqlansa, bu qonunchilik buzilishi sifatida baholanadi va mas‘ul shaxslarga nisbatan choralar ko‘riladi.
Shuningdek, darsliklar bepul berilgani bilan ularga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lish talab etiladi. Darsliklarni yaroqsiz holga keltirgan yoki yo‘qotgan o‘quvchilar uchun ularning o‘rniga yangisini olish tartibi alohida belgilangan.
Respublika maqsadli kitob jamg‘armasining tugatilishi va uning funksiyalarining vazirlikka o‘tishi byudjet mablag‘larining yanada shaffof va maqsadli sarflanishini ta‘minladi. Avvalgi tizimda jamg‘arma mablag‘larining sarflanishini nazorat qilish qiyinroq edi. Endilikda har bir tiyin davlat g‘aznachiligi orqali o‘tadi va hisobdorlik kuchaytirilgan.
Statistik ma‘lumotlarga ko‘ra, yangi tizim joriy etilgandan buyon davlat budjetidan darsliklar uchun ajratilgan mablag‘ hajmi sezilarli darajada oshgan. 2025-yilda bu maqsadga 500 milliard so‘mdan ortiq mablag‘ yo‘naltirilgan bo‘lib, 2026-yilda bu ko‘rsatkich yanada oshirilishi kutilmoqda. Buning natijasida nafaqat mavjud darsliklarning ijara to‘lovi qoplanmoqda, balki yangi avlod darsliklarini yaratish va chop etish ishlari ham jadal olib borilmoqda.
Ota-onalar va o‘qituvchilar ushbu huquqiy o‘zgarishlardan xabardor bo‘lishi, qonuniy huquqlarini bilishi muhim ahamiyatga ega.
Maktab darsliklarining bepul berilishi ta‘lim sohasidagi eng muhim ijtimoiy islohotlardan biridir.
Bu islohot natijasida millionlab ota-onalarning yuki kamaydi.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.