Bolaga 3 yoshgacha gadjet berish tavsiya etilmaydi, deydi psixolog

Bolalar psixologi Janar Seitmag'ambetning fikricha, bolaga 3 yoshga to'lguncha gadjet umuman berilmasligi kerak, 11 yoshgacha esa faqat aloqa uchun mo'ljallangan tugmachali telefon berish tavsiya etiladi. Mutaxassis bu haqda bergan intervyusida aytib o'tdi.

Psixologning tushuntirishicha, bu yoshga qadar bolaning miyasining old qismi, psixoemotsional rivojlanishi va iroda kuchi shakllanadi. Shu bois gadjetni erta berish bolaning tabiiy rivojlanishiga xalaqit beradi.

Qaramlik belgilari

Telefonga qaramlik asta-sekin shakllanadi va uni aniqlash oson: agar bola so'ralganda telefonni hech qanday qiyinchiliksiz qaytarib bersa, qaramlik yo'q. Agar u yig'lab, telefondan ajralishni istamasa, xavf bor deb hisoblanadi. Psixologning aytishicha, bunday holatda ota-onalar bevosita aralashishi kerak.

Bolaning rivojlanishiga ta'siri

Mutaxassis gadjetlardan ko'p foydalanishning salbiy oqibatlarini sanab o'tdi. Telefondan bosh ko'tarmaydigan bolaning so'z zaxirasi oz bo'ladi, bunday bola tasavvur qilishda va chiroyli insho yozishda qiynaladi. Chunki nutq faqat suhbat, muloqot va so'z boyligini rivojlantirish orqali o'sadi.

Yana bir muammo — diqqat. Virtual dunyo juda tez harakat qiladi: qisqa videolar va his-tuyg'ularga to'la ma'lumotlar bolaning miyasiga zo'r beradi. Natijada bola doimo bezovta bo'ladi va kelajakda diqqatini jamlashda qiynaladi, chunki miyasi uzoq vaqt davomida ko'p ma'lumotga e'tibor berishga odatlanmagan.

Qaramlikdan chiqarish yo'li

Psixolog telefonni butunlay olib qo'yishni to'g'ri deb hisoblamaydi. Uning maslahati: bolaga kuniga 1-2 soat foydalanishga ruxsat berish, qolgan vaqtni sevimli mashg'ulotlariga va do'stlar bilan muloqotga bag'ishlash. Vaqtni asta-sekin qisqartirib, yangi odatlar shakllantirish orqali bolani telefondan uzoqlashtirish mumkin.

Ota-onaning namunasi ham muhim. Psixologning qayd etishicha, virtual olam real hayotdan ustun bo'lsa va oila a'zolari e'tibor bermasa, bola o'sha dunyoga kirib ketadi. U o'zi 15 yil oldin uyda televizordan voz kechib, kechqurun kitob o'qishni odat qilgan, farzandlari ham shu odatni davom ettirmoqda. Mutaxassisning xulosasiga ko'ra, eng muhimi — bola bilan iliq suhbatlashish va u nimani xohlashini tushunishga harakat qilishdir. Maktablarda telefon cheklovlari joriy etilishi haqida alohida maqolada yozilgan.