10 ta og’ir talab tarixga aylanmoqda: Ilmiy daraja olish endi ancha yengillashadi

10 ta og'ir talab tarixga aylanmoqda: Ilmiy daraja olish endi ancha yengillashadi

2027-yil 1-yanvardan boshlab O'zbekistonda ilmiy daraja olish jarayoni tubdan soddalashadi. Prezident farmoniga ko'ra, chet tilidan malakaviy imtihon, dissertatsiya himoyasidagi bir qancha bosqichlar va hatto OAK ekspertizasi bekor qilinmoqda. Endi fan nomzodi bo'lish uchun yillar davomida byurokratik to'siqlardan o'tish shart emas.

Prezidentning PF-98-sonli farmoni bilan tasdiqlangan yangi tartib ilmiy daraja olishga intilayotgan yuzlab izlanuvchilar uchun katta yengillik bo'ladi. Keling, nima o'zgarayotganini birma-bir ko'rib chiqaylik.

Aynan qanday talablar bekor qilinmoqda?

Eng muhim o'zgarish — chet tili fanidan malakaviy imtihonni topshirish talabi bekor qilinmoqda. Mustaqil izlanuvchilar bundan mustasno, qolgan barcha tadqiqotchilar endi IELTS yoki TOEFL uchun o'nlab marta imtihon topshirib, pul va vaqt sarflashdan xalos bo'ladi. Bu, ayniqsa, ilmiy ishini o'zbek tilida yozgan va chet tilidan imtihon topshirishga ulgura olmagan tadqiqotchilar uchun katta imkoniyat.

Dissertatsiya himoyasi bilan bog'liq quyidagi talablar ham bekor qilinmoqda:

• OAK tomonidan dissertatsiya mavzularini ro'yxatdan o'tkazish
• Himoya to'g'risida e'lon berish
• Dissertatsiyani yetakchi tashkilotda muhokama qilish
• Ijtimoiy-gumanitar fanlar bo'yicha fan doktori (DSc) uchun monografiya e'lon qilish
• Avtoreferatni chop etish
• Ilmiy natijaning amaliyotga joriy etilganligi haqida xulosa olish
• OAK ekspert kengashi ekspertizasi
• OAK tomonidan ilmiy kengash qarorini tasdiqlash

Xorijda ilmiy daraja olgan chet ellik fuqarolarning hujjatlarini nostrifikatsiya qilish ham bekor qilinadi — ular to'g'ridan-to'g'ri tan olinadi. Bu, ayniqsa, O'zbekistonda ishlashni xohlayotgan xorijlik olimlar uchun katta qulaylik.

Bu nima uchun muhim?

O'ylab ko'ring: ilmiy daraja olish uchun necha bosqichdan o'tish kerak edi? Avval mavzuni OAKda ro'yxatdan o'tkazish, keyin dissertatsiya yozish, yetakchi tashkilotda muhokama, avtoreferat chop ettirish, e'lon berish, OAK ekspertizasi... Bu jarayonning o'zi bir yildan ko'proq vaqtni olardi. Endi esa tadqiqotchilar o'z ilmiy ishlariga ko'proq e'tibor qaratish imkoniga ega bo'ladi.

Bu o'zgarishlar PF-98 farmoni doirasida OAK vazifalarini Fanlar akademiyasiga o'tkazish bilan bog'liq. Ya'ni ilmiy darajalar berish jarayoni markazlashtirilgan byurokratik tizimdan chiqib, to'g'ridan-to'g'ri ilmiy muassasalar ixtiyoriga berilmoqda.

Bu kimga foydali?

Eng avvalo — yosh tadqiqotchilar va doktorantlarga. Uzoq yillar davomida chet tili imtihonidan o'tolmay ilmiy daraja olish orzusini qo'lga kirita olmayotganlar endi nafas oladi. Shuningdek, professor-o'qituvchilar, ilmiy xodimlar va mustaqil izlanuvchilar ham katta yengillik his qiladi.

Birgina OAK ekspertizasining bekor qilinishi — bu vaqtni 6-12 oyga qisqartirishi mumkin. Chunki ekspertiza jarayonida dissertatsiyalar oylab, ba'zan yillab kutib qolardi.

Xulosa

Ilmiy daraja olish jarayonining soddalashtirilishi — bu nafaqat byurokratiyani kamaytirish, balki ilm-fanni rivojlantirishga qaratilgan strategik qadam. Qancha ko'p odam ilmiy daraja olsa, shuncha ko'p tadqiqot va innovatsiya bo'ladi. Ammo bu bilan bir savol tug'iladi: soddalashtirish sifatga ta'sir qilmaydimi? Vaqt ko'rsatadi.

infoedu.uz — ta'lim yangiliklari markazi