O'zbekistonda ta'lim sohasiga yo'naltirilayotgan davlat mablag'i so'nggi besh yilda uzluksiz o'sib borgan. Milliy statistika qo'mitasi ma'lumotlariga ko'ra, 2025-yilda bu xarajatlar 84,2 trillion so'mni tashkil etgan. Bu 2021-yildagi ko'rsatkichdan 44,6 trillion so'mga ko'p demakdir. Mutaxassislar o'sishni aholining ta'limga bo'lgan talabi ortgani va sohaga davlat e'tiborining kuchaygani bilan izohlamoqda.
Raqamlar shuni ko'rsatadiki, besh yil ichida ta'lim byudjeti ikki barobardan ko'proqqa kengaygan. Bunday sur'at byudjetning boshqa tarmoqlar bilan solishtirganda ham sezilarli ekanini anglatadi. Ota-onalar va pedagoglar uchun bu yangilik maktablarga ajratilayotgan mablag' salmog'i oshayotgani haqida darak beradi.
Besh yillik xarajatlar dinamikasi
Qo'mita e'lon qilgan yillar kesimidagi ko'rsatkichlar o'sishning izchil bo'lganini tasdiqlaydi. Eng katta sakrash dastlabki yillarda kuzatilgan, keyingi yillarda ham o'sish sur'ati saqlanib qolgan.
| Yil | Davlat xarajati |
|---|---|
| 2021-yil | 39,6 trillion so'm |
| 2022-yil | 50,3 trillion so'm |
| 2023-yil | 61,2 trillion so'm |
| 2024-yil | 71,2 trillion so'm |
| 2025-yil | 84,2 trillion so'm |
Jadvaldan ko'rinib turibdiki, 2021-yildan 2025-yilga qadar xarajatlar 44,6 trillion so'mga oshgan. Bu 2,1 barobar o'sish demakdir. Har bir yil oldingisiga nisbatan o'n trillion so'm atrofida qo'shimcha mablag' ajratilgan. Bunday izchillik ta'limni moliyalashtirish davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biriga aylanganini ko'rsatadi. Qo'mitaning rasmiy axborotida qayd etilishicha, hisob-kitoblar davlat byudjeti ijrosi yakunlari asosida shakllantirilgan.
O'sishning amaliy samarasi
Mablag' ko'payishi birinchi navbatda maktablar infratuzilmasi, o'qituvchilar ish haqi va o'quv materiallari sifatiga ta'sir qiladi. So'nggi yillarda minglab yangi maktab binolari qurilgani va o'qituvchilar maoshi bosqichma-bosqich oshirilgani ham aynan shu moliyaviy imkoniyatlar hisobiga amalga oshdi. Shu bilan birga, mablag' samaradorligi ham muhim. Ajratilgan har bir so'm o'quvchi bilimi o'sishiga xizmat qilishi uchun nazorat kuchaytirilmoqda.
Ta'lim iqtisodchilari fikricha, xarajatlar o'sishi bilan birga natijadorlik ko'rsatkichlari ham kuzatib borilishi kerak. Xalqaro tajriba shuni ko'rsatadiki, moliyalashtirish ko'payishi o'qituvchi malakasi va dars sifati oshishi bilan birga ketsa, samara yuqori bo'ladi.
