Qish yaqinlashar ekan, Shimoliy Irlandiyadagi maktablar isitish uchun to‘lanadigan hisob-kitoblar oldida qoldi. Energiya narxlari keskin oshgani sababli Ta’lim boshqarmasi maktablardan iste’molni kamaytirishni so‘radi — natijada xodimlar va o‘quvchilarga sovuq bo‘lganda qalinroq kiyinish tavsiya etildi.
Isitish xarajatlarining o‘sishi
Shimoliy Irlandiya Ta’lim boshqarmasi (EA) hisob-kitobiga ko‘ra, 2027-yil martiga qadar maktablarning gaz va elektr energiyasi uchun xarajatlari qariyb 8 million funt sterlingga — taxminan 125 mlrd so‘mga oshadi. Gaz uchun to‘lov shu davrda 60 foizga ko‘tarilib, 10,7 million funtdan 17 million funtga (266 mlrd so‘m) chiqishi kutilmoqda. Elektr energiyasi bo‘yicha jami xarajat esa 23,8 million funtdan 25,1 million funtga (391 mlrd 395 mln 250 ming so‘m) o‘sishi prognoz qilinmoqda.
Boshqarma tavsiya qilgan choralar
Boshqarma maktab direktorlariga yo‘llagan maktubida energiyadan foydalanishni qayta ko‘rib chiqishni so‘ragan. Choralar qatorida isitish tizimini kuniga bir soatga kamroq ishlatish va tabiiy yorug‘likdan foydalanish uchun sinfxonalardagi chiroqlarni o‘chirish bor.
Eng ko‘p e’tibor tortgan band — xodimlar va o‘quvchilarga xona sovuq bo‘lsa, isitish termostatini yuqoriroq darajaga ko‘tarish o‘rniga ko‘proq kiyim kiyish taklif qilingani.
Maktab rahbarlarining e’tirozlari
Kreyggavondagi Tullygally boshlang‘ich maktabi direktori Kirsty Logan-Hall maktab energiyadan mas’uliyatli foydalanishga sodiqligini, ammo binoning xususiyatlari imkoniyatni cheklashini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, muassasa eski binoda joylashgan va bu energiya samaradorligi bo‘yicha qiyinchiliklar tug‘diradi.
“Hozir bizga bunday bosim o‘tkazish kulgili. Biz ekologik maktabmiz, chiroqlarni o‘chirish kabi barcha choralarni ko‘ryapmiz. Shunga qaramay, bu muammo bizning zimmamizga yuklanmoqda”
Emma Quinn, Rathcoole boshlang‘ich maktabi vakili
Danmuri shahridagi Holy Evangelists boshlang‘ich maktabi direktori Claire Robinson xarajatlarni “juda katta” deb ta’rifladi. Uning ta’kidlashicha, binoning ayrim qismlarida poldan isitish o‘rnatilgan va sinfxonalar harorati ma’lum darajadan pastga tushmasligi kerak.
Narxlar o‘sishiga ta’sir qilgan omillar
Ta’lim boshqarmasi maktubida “so‘nggi geosiyosiy voqealar” 2026/27-moliya yilida energiya xarajatlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi qayd etilgan. Xalqaro bozordagi narx tebranishlari nafaqat maktablar, balki oddiy xonadonlar byudjetiga ham bosim bermoqda.
O‘zbekistonda ham ta’lim muassasalarini isitish masalasi ko‘tarilgan — ayrim OTMlarni qishda ko‘mir bilan isitish tizimi joriy etilgan edi. Shimoliy Irlandiya maktablari haqidagi tafsilotlarni BBC e’lon qilgan.
Direktorlardan biri maktabning energiya xarajatlarini “juda katta” deb ta’riflab, isitish tizimini shunchaki o‘chirib qo‘yish imkoni yo‘qligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, binoning bir qismi nisbatan yangi va ularda poldan isitish o‘rnatilgan, shu sababli sinfxonalar haroratini pasaytirib bo‘lmaydi.
Boshqa bir maktab vakili muassasalarga yetarlicha texnik xizmat ko‘rsatilmayotgani ham muammoni kuchaytirayotganini qayd etdi. Unga ko‘ra, o‘quvchilar tashqarida bo‘lganidan keyin issiq sinfxonaga qaytish huquqiga ega, energiya tejamkorligi esa bino holatiga bog‘liq cheklovlar tufayli faqat qog‘ozda qolmoqda.
