Qarshi davlat universitetiKirish ballari 2025–2026

Qarshi davlat universiteti: Tashkil etilishi va tarixiy rivojlanish yo‘li

Qarshi davlat universiteti (QarDU) O‘zbekiston Respublikasining Qashqadaryo viloyatidagi eng yirik va nufuzli oliy ta’lim muassasalaridan biri hisoblanadi. Mazkur ta’lim muassasasining poydevori 1945-yilda Qarshi shahrida ikki yillik o‘qituvchilar tayyorlash instituti sifatida qo‘yilgan. Ushbu institut hududda pedagog kadrlar tanqisligini bartaraf etish maqsadida tashkil etilgan. Keyinchalik, 1956-yilda o‘qituvchilar instituti negizida Qarshi davlat pedagogika instituti faoliyat boshlagan.

O‘zbekiston Respublikasi Mustaqillikka erishgandan so‘ng, oliy ta’lim tizimini isloh qilish jarayonida mazkur institut maqomi o‘zgartirildi. O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidentining 1992-yil 28-fevraldagi Farmoniga asosan, Qarshi davlat pedagogika instituti negizida Qarshi davlat universiteti tashkil etildi. Bu universitetga universal maqom berilishi hududda nafaqat pedagogika, balki ijtimoiy-iqtisodiy, tabiiy va gumanitar sohalar bo‘yicha ham mutaxassislar tayyorlash imkoniyatini yaratdi.

Universitet o‘z tarixiy taraqqiyoti davomida bir necha bosqichlarni bosib o‘tdi. Dastlabki yillarda talabalar soni va yo‘nalishlar cheklangan bo‘lsa, 2000-yillardan boshlab moddiy-texnik baza mustahkamlandi, yangi o‘quv binolari va laboratoriyalar foydalanishga topshirildi. Bugungi kunda universitet ko‘p tarmoqli ta’lim maskani sifatida O‘zbekistonning janubiy mintaqasida ilm-fan markazi vazifasini o‘tamoqda.

Universitet tarkibidagi fakultetlar ro‘yxati

Qarshi davlat universiteti tarkibida ta’lim yo‘nalishlari va ilmiy tadqiqot sohalari bo‘yicha quyidagi fakultetlar faoliyat yuritmoqda:

• Matematika va kompyuter ilmlari fakulteti
• Fizika fakulteti
• Kimyo-biologiya fakulteti
• Geografiya va agronomiya fakulteti
• Tarix fakulteti
• Filologiya fakulteti
• Xorijiy tillar fakulteti
• Pedagogika fakulteti
• San’atshunoslik fakulteti
• Jismoniy madaniyat fakulteti
• Iqtisodiyot fakulteti
• Psixologiya va ijtimoiy fanlar fakulteti

Ilmiy salohiyat va professor-o‘qituvchilar tarkibi

Qarshi davlat universitetining ilmiy salohiyati yildan-yilga oshib bormoqda. Hozirgi kunda universitetda jami 800 nafardan ortiq professor-o‘qituvchilar asosiy shtatda faoliyat olib bormoqda. Ularning tarkibi ilmiy darajalar kesimida quyidagicha taqsimlangan:

• Fan doktorlari (DSc) va professorlar: 45 nafardan ortiq.
• Fan nomzodlari, falsafa doktorlari (PhD) va dotsentlar: 260 nafardan ortiq.
• Ilmiy salohiyat ko‘rsatkichi: Taxminan 38-40 foizni tashkil etadi.

Universitetda o‘quv jarayonini yuqori saviyada tashkil etish uchun zamonaviy axborot texnologiyalari va innovatsion pedagogik uslublardan foydalaniladi. Ilmiy tadqiqotlar natijalari muntazam ravishda xalqaro Scopus va Web of Science bazalariga kiruvchi jurnallarda chop etiladi. Universitet qoshida bir nechta ixtisoslashtirilgan ilmiy kengashlar mavjud bo‘lib, ular filologiya, tarix va biologiya kabi yo‘nalishlarda ilmiy darajalar berish vakolatiga ega.

Talabalar kontingenti va ta’lim shakllari

Qarshi davlat universitetida bugungi kunda jami 25 000 nafarga yaqin talaba tahsil olmoqda. Talabalar kontingenti turli ta’lim shakllari bo‘yicha quyidagicha taqsimlanadi:

Kunduzgi ta’lim shakli: Universitetning asosiy qismini tashkil etib, bakalavriatning barcha yo‘nalishlarini qamrab oladi. Sirtqi ta’lim shakli: Ishlab chiqarishdan ajralmagan holda bilim olayotgan talabalar uchun mo‘ljallangan. Masofaviy ta’lim shakli: So‘nggi yillarda raqamlashtirish dasturi doirasida joriy etilgan yo‘nalishdir.

Universitetda talabalar uchun barcha sharoitlar yaratilgan bo‘lib, zamonaviy ARM (Axborot-resurs markazi), yopiq va ochiq sport majmualari hamda talabalar turar joylari mavjud. Axborot-resurs markazi fondida 400 mingdan ortiq kitob va elektron resurslar bazasi shakllantirilgan.

Xalqaro hamkorlik va aloqalar

Qarshi davlat universiteti xalqaro maydonda o‘z nufuzini oshirish maqsadida dunyoning 50 dan ortiq yetakchi oliy ta’lim muassasalari va ilmiy markazlari bilan hamkorlik shartnomalarini imzolagan. Hamkorlik aloqalari asosan talabalar va o‘qituvchilar almashinuvi, qo‘shma diplom (double degree) dasturlari va xalqaro grant loyihalarini o‘z ichiga oladi.

Asosiy xalqaro hamkorlar:

• Rossiya Federatsiyasi: Moskva davlat universiteti, Belgorod davlat universiteti, Qozon federal universiteti.
• Turkiya: Anqara universiteti, Ege universiteti.
• Evropa Ittifoqi: Ispaniya, Polsha va Germaniyaning bir qator universitetlari bilan Erasmus+ dasturi doirasida hamkorlik qilinadi.
• Janubiy Koreya va Xitoy: Texnologik va gumanitar yo‘nalishlarda o‘zaro tajriba almashinuvi yo‘lga qo‘yilgan.

Universitetda xorijiy mutaxassislar ishtirokida dars mashg‘ulotlari o‘tkazish tizimi yo‘lga qo‘yilgan. Har yili o‘nlab professor-o‘qituvchilar xorijiy oliygohlarda malaka oshirib qaytmoqdalar.

Magistratura va oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim

Ilmiy kadrlar tayyorlash tizimi universitetning strategik yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Magistratura bo‘limida 30 dan ortiq mutaxassisliklar bo‘yicha kadrlar tayyorlanmoqda. Magistrantlar o‘quv jarayoni bilan bir qatorda ilmiy-tadqiqot ishlariga ham faol jalb qilingan.

Doktorantura (PhD va DSc): Oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim instituti doirasida quyidagi sohalarda ilmiy izlanishlar olib boriladi:

• O‘zbek tili va adabiyoti;
• O‘zbekiston tarixi;
• Differensial tenglamalar va matematik fizika;
• Botanika va ekologiya;
• Pedagogika nazariyasi va tarixi.

Tayanch doktorantura va doktorantura bosqichlarida har yili yangi kvotalar ajratilib, ilmiy izlanuvchilar uchun zamonaviy laboratoriya bazasi taqdim etiladi. Universitetning ilmiy jurnali OAK (Oliy attestatsiya komissiyasi) ro‘yxatiga kiritilgan bo‘lib, unda tadqiqotchilarning maqolalari muntazam e’lon qilinadi.

Universitet infratuzilmasi va moddiy-texnik bazasi

QarDU hududida bir nechta o‘quv korpuslari, laboratoriya binolari va ijtimoiy ob’ektlar joylashgan. Kimyo, biologiya va fizika yo‘nalishlari uchun ixtisoslashgan 20 dan ortiq o‘quv-ilmiy laboratoriyalari mavjud. Ushbu laboratoriyalar zamonaviy o‘lchov asboblari va reagentlar bilan ta’minlangan bo‘lib, fundamental tadqiqotlarni o‘tkazish imkonini beradi.

Shuningdek, universitet qoshida “Qatag‘on qurbonlari xotirasi” muzeyi va universitet tarixiga oid ekspozitsiyalar faoliyat ko‘rsatadi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari markazi barcha o‘quv binolarini yuqori tezlikdagi internet tarmog‘i va lokal tarmoq bilan ta’minlagan. Talabalar turar joylari 3000 dan ortiq o‘ringa mo‘ljallangan bo‘lib, ularda yashash va dars tayyorlash uchun zaruriy maishiy texnikalar va kutubxonalar tashkil etilgan.