Fransiya 15 yoshgacha bo’lganlarga ijtimoiy tarmoqni taqiqladi

Yevropa tarixiy qadam tashladi. Fransiya parlamenti 15 yoshga to'lmaganlar uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni taqiqlovchi qonunni qabul qildi. Bu Yevropada birinchi, dunyoda esa Avstraliyadan keyin ikkinchi bunday qat'iy taqiq hisoblanadi. O'zbekistonda ham 16 yoshgacha bolalar uchun shunday cheklov muhokama qilinayotgan bir paytda, Fransiya allaqachon qonun darajasiga chiqdi.

Ikki bosqichli joriy etish

Yangi qonun ikki bosqichda kuchga kiradi:

• 2026-yil sentyabr — 15 yoshga to'lmaganlar yangi akkaunt ocha olmaydi. Har bir yangi foydalanuvchi yoshini tasdiqlashi shart;
• 2027-yil yanvar — talab barcha mavjud akkauntlarga ham tatbiq etiladi. Fransiyadagi har bir foydalanuvchi kamida 15 yoshga to'lganini isbotlashi kerak bo'ladi.

Hukumat bu chorani bolalar va o'smirlarning internetdagi xavfsizligini ta'minlash zarurati bilan izohlamoqda. Raqamli texnologiyalar vaziri Anne Le Hénanff tanqidlarga javoban "yoshni tasdiqlash texnologiyalari allaqachon mavjud", deya qonunning tez joriy etilishini oqladi.

Kimlar bunga qarshi

Shaxsiy ma'lumotlarning himoyasi, yoshni tasdiqlash tizimlarining ishonchliligi va qonunning juda qisqa muddatda qabul qilingani — bularning barchasi ayrim siyosatchilar va mutaxassislarning xavotirlariga sabab bo'lmoqda. Ayniqsa, foydalanuvchilarning shaxsiy hujjatlarini ijtimoiy tarmoqlarga taqdim etish majburiyati maxfiylik borasida jiddiy savollar tug'dirmoqda.

Dunyo bo'ylab harakat

Fransiya yolg'iz emas. Dunyo miqyosida bolalarni ijtimoiy tarmoqlardan himoya qilish bo'yicha harakat kuchaymoqda:

• Avstraliya (2024) — dunyoda birinchi bo'lib 16 yoshgacha bo'lganlarga taqiq joriy etdi. Platformalar qoidabuzarlik uchun 34 million dollargacha jarimaga tortilishi mumkin;
• Buyuk Britaniya — 2027-yil yanvaridan 16 yoshgacha bo'lganlar uchun TikTok, Instagram, Snapchat, YouTube va Facebook'ni taqiqlash rejalashtirilmoqda (WhatsApp bundan mustasno);
• Janubiy Koreya — 14 yoshgacha bo'lganlar uchun shunday cheklov muhokama qilinmoqda.

Avstraliya tajribasi shuni ko'rsatmoqdaki, taqiqqa qaramay ayrim voyaga yetmaganlar ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishda davom etmoqda. Biroq qonunchilar buning uchun bolalarni emas, balki platformalarni javobgarlikka tortish strategiyasini tanlamoqda.

InfoEdu.uz jurnalistlari dunyo bo'ylab bolalar xavfsizligi va ta'lim sohasidagi eng muhim o'zgarishlarni kuzatib boradi.