Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 29-sentabrdagi 525-son qarori bilan oliy ta’lim tashkilotlari uchun «Bitiruvchi sifati indeksi» joriy etildi. Endi har bir oliygoh bitiruvchilarining ishga joylashishi, oylik daromadi va bandlik darajasi bo‘yicha baholanadi. Indeksda yuqori natija ko‘rsatgan muassasalar 500 million so‘mgacha mablag‘ bilan rag‘batlantiriladi.
Yangi tartib oliygohlar faoliyatini baholashda muhim burilish hisoblanadi. Avvalroq asosiy e’tibor ta’lim jarayoni va ilmiy natijalarga qaratilgan bo‘lsa, endi bitiruvchining mehnat bozoridagi haqiqiy natijasi ham rasmiy o‘lchovga aylandi. Bu abituriyentlar uchun oliygoh tanlashda, oliygohlar uchun esa o‘z ishini qayta ko‘rib chiqishda yangi mezon yaratadi.
Baholashda hisobga olinadigan ko‘rsatkichlar
Bitiruvchi sifati indeksi bir necha ko‘rsatkich asosida shakllantiriladi. Asosiylari — bitiruvchilarning bandlik darajasi, barqaror bandlik darajasi va o‘rtacha oylik daromadi. Shuningdek, bitiruvchining mehnat bozoridagi natijalarini aks ettiruvchi boshqa tegishli ko‘rsatkichlar ham hisobga olinadi.
Ya’ni oliygoh faqat bitiruvchilar soni yoki berilgan diplom bilan emas, ularning haqiqatda ish bilan ta’minlanishi va qanday daromad olishi bilan baholanadi. Bu ko‘rsatkichlar oliygohda olingan bilimning amaliy qiymatini ko‘rsatadi.
Oliygohlar uch guruhga bo‘linadi
Indeks natijalariga ko‘ra oliy ta’lim tashkilotlari uch guruhga ajratiladi. Eng yuqori natija ko‘rsatgan 30 foiz oliygoh «yashil» guruhga, keyingi 30 foiz «sariq» guruhga, qolgan 40 foiz esa «qizil» guruhga kiritiladi.
Bunday tasnif muassasalar o‘rtasida ochiq taqqoslash imkonini beradi. «Qizil» guruhga tushgan oliygohlar uchun bu bitiruvchilarni ishga joylashtirish va ularning daromadini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora ko‘rish zaruratini bildiradi.
Moliyaviy rag‘batlantirish tartibi
Indeksda yuqori ko‘rsatkichlarga erishgan oliygohlarni moliyaviy rag‘batlantirish nazarda tutilgan. Buning uchun har bir oliy ta’lim tashkilotiga 500 million so‘mgacha mablag‘ ajratilishi belgilangan.
Mablag‘ oliygohning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, o‘quv jarayonini yaxshilash va bitiruvchilar bandligi ustida ishlashga yo‘naltirilishi mumkin. Shu tarzda yaxshi natija ko‘rsatgan muassasa qo‘shimcha mablag‘ hisobiga o‘z natijasini yanada mustahkamlash imkoniga ega bo‘ladi.
Natijalar e’lon qilinish tartibi
Indeks maxsus avtomatlashtirilgan raqamli platformada shakllantiriladi, ya’ni hisob-kitob qo‘lda emas, tizim orqali amalga oshiriladi. Natijalar har yili 1-oktabrga qadar e’lon qilib boriladi.
Bu oliygohlarga o‘z natijasini yil sayin kuzatib borish va shunga qarab ish rejasini tuzish imkonini beradi. Ochiq reyting abituriyent va ota-onalarga ham muassasa haqida qaror qabul qilishda qo‘shimcha ma’lumot beradi.
