Ikki vazirlik negizida yagona Ta’lim va ilm-fan vazirligi tashkil etilgach, asosiy savol unga rahbarlik qiladigan vazirning tayinlanishiga qaratildi. Bu jarayon bir kishining qarori bilan hal bo‘lmaydi — unda Prezident ham, parlament ham ishtirok etadi.
Ta’lim va ilm-fan vazirligi Prezidentning 2026-yil 3-oktyabrdagi PF-213-son farmoni bilan tashkil etilgan. Farmon ikki vazirlikni birlashtirib, maktabgacha ta’limdan ilm-fangacha bo‘lgan barcha bo‘g‘inlarni yagona boshqaruvga o‘tkazdi.
Hujjatda ta’limning barcha bosqichlari o‘rtasidagi uzviylikni ta’minlash, ilg‘or xorijiy tajriba asosida yagona boshqaruv tizimini joriy etish hamda tizimning jamoatchilik oldidagi hisobdorligini oshirish ustuvor maqsad sifatida belgilangan.
Joriy holatga ko‘ra, Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri E’zozxon Karimova hamda Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vaziri Qo‘ng‘irotboy Sharipov o‘z o‘rinbosarlari bilan birga lavozimidan ozod etilgan. Sabab — ikki vazirlikning tugatilib, ular negizida yagona idora tashkil etilishi.
Nomzodni taqdim etish bosqichi
Ta’lim va ilm-fan vazirini lavozimga tayinlash hamda lavozimdan ozod etish Prezident vakolatida. Biroq tayinlash bir necha bosqichdan o‘tadi.
Konstitutsiyaning 94-moddasiga ko‘ra, vazir lavozimiga nomzod Oliy Majlis tomonidan ko‘rib chiqilishi uchun Prezident tomonidan taqdim etiladi. Ya’ni dastlabki qadam — nomzodni parlament muhokamasiga kiritish.
Parlament roziligi
Nomzod Qonunchilik palatasida ko‘rib chiqiladi va uning roziligi olinadi. Shundan so‘nggina tayinlash rasmiylashadi: vazir lavozimiga qaror Prezident tomonidan qabul qilinadi.
Qonunchilikda vazir lavozimiga faqat uning o‘rinbosarlari orasidan nomzod ko‘rsatiladi, degan cheklov yo‘q. Nomzod istalgan soha vakili bo‘lishi mumkin; asosiy shart — Prezident tavsiyasi va parlamentning ma’qullashi.
Nomzodga qo‘yiladigan talablar
Nomzodga nafaqat salohiyat, balki aniq harakatlar rejasi ham talab etiladi. Ya’ni vazir lavozimiga da’vogar sohani qanday boshqarishini va qanday natijalarga erishishini ko‘rsatishi kerak.
Bu talab tasodifiy emas. Yangi vazirlik oldiga ta’limning barcha bosqichlari o‘rtasidagi uzviylikni ta’minlash, maktab ta’limini kasbiy va oliy ta’lim bilan bog‘lash, oliy ta’limni esa ilm-fan bilan integratsiya qilish kabi vazifalar qo‘yilgan.
Tayinlashning keyingi bosqichlari
Farmonga ko‘ra, Vazirlar Mahkamasi bir hafta muddatda vazirlik faoliyatini tashkil etish, uning vazifalari va tashkiliy tuzilmasini belgilash bo‘yicha Prezident qarori loyihasini tayyorlashi kerak.
Hozircha yangi vazirlikning tashkiliy tuzilmasi, bo‘linmalari va vazifalari farmonda to‘liq ko‘zda tutilmagan — bular alohida Prezident qarori bilan belgilanadi.
Shundan keyin ikki oy davomida farmondan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar yuzasidan qonunchilik hujjatlariga takliflar kiritiladi. Ya’ni tuzilma va vakolatlar bosqichma-bosqich aniqlanadi.
Vazir lavozimi bo‘sh turgan davrda vazirlik faoliyatini tashkil etish ishlari davom etadi. Tuzilma, bo‘linmalar va mas’ul shaxslar Prezident qarori bilan belgilangach, idoraning to‘liq ish rejimi shakllanadi.
