O‘zbekistonda talabalar uchun bazaviy stipendiya miqdori rasmiy kambag‘allik chegarasi sifatida qo‘llanadigan minimal iste’mol xarajatlaridan past. 2025-yil 1-avgustdan bazaviy stipendiya 569 670 so‘m, minimal iste’mol xarajatlari esa 715 ming so‘m etib ko‘rsatilgan. O‘rtadagi farq qariyb 145 ming so‘mni tashkil etadi.
Bu holat stipendiyaning talabaning kundalik xarajatlarini qanchalik qoplay olishi va ta’lim olish uchun davlat tomonidan yaratilgan ijtimoiy sharoitlar masalasini kun tartibiga olib chiqmoqda.
Talabalar qancha stipendiya oladi?
Reklama
2025-yil 1-avgustdan boshlab talabalarga to‘lanadigan bazaviy stipendiya 569 670 so‘m etib belgilangan.
Agar talaba barcha fanlardan faqat «a’lo» baholarga o‘qisa, ya’ni reyting ko‘rsatkichi 86 ball va undan yuqori bo‘lsa, unga bazaviy stipendiyaga nisbatan 20 foiz yuqori miqdor — 683 604 so‘m to‘lanadi.
Ayrim toifadagi talabalar uchun stipendiya miqdori yanada yuqori. Jumladan, I va II guruh nogironligi bo‘lgan talabalar, shuningdek yetim bolalar hamda ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan talabalar bazaviy stipendiyaga nisbatan 50 foiz yuqori miqdorda stipendiya oladi.
Stipendiya kambag‘allik chegarasidan qancha past?
Minimal iste’mol xarajatlari 715 ming so‘m miqdorida belgilangan. Bu ko‘rsatkich bilan talabalar stipendiyasini solishtirganda farq sezilarli ko‘rinadi.
| Ko‘rsatkich | Miqdor |
|---|---|
| Bazaviy stipendiya | 569 670 so‘m |
| «A’lo» o‘qiydigan talaba stipendiyasi | 683 604 so‘m |
| Minimal iste’mol xarajatlari | 715 000 so‘m |
| Bazaviy stipendiya va minimal xarajatlar farqi | 145 330 so‘m |
| «A’lo» stipendiya va minimal xarajatlar farqi | 31 396 so‘m |
Shunday qilib, hatto barcha fanlardan «a’lo» o‘qiydigan talabaning stipendiyasi ham keltirilgan minimal iste’mol xarajatlari miqdoridan past.
Stipendiya oshirilishi taklif qilingan
Stipendiyalarni oshirish masalasi ham avvalroq ko‘tarilgan. Vazirlik vakillari stipendiyalar miqdorini 35 foizgacha oshirish taklifini bildirgan.
Biroq ushbu taklifning bir yil davomida amalga oshirilmagani talabalar orasida savollarni keltirib chiqarmoqda. Rasmiylar stipendiyalar miqdori oshirilmaganini to‘lov-kontrakt narxlarining o‘zgarmagani bilan izohlagan.
2025-yilda stipendiyalarni oshirish va kelgusida ularning miqdorini har yili 10 foizga oshirib borish masalasi ham muhokama qilingan.
Prezident va nomdor stipendiyalar miqdori qancha?
Oddiy bazaviy stipendiyadan tashqari, eng iqtidorli talabalar uchun davlat stipendiyalari mavjud. Jumladan:
- Prezident stipendiyasi — 2 410 695 so‘m;
- Beruniy, Ibn Sino, Navoiy, Ulug‘bek, Imom al-Buxoriy va Bobur nomidagi davlat stipendiyalari — 1 607 130 so‘m.
Biroq mazkur stipendiyalar barcha talabalarga berilmaydi. Ular cheklangan miqdordagi eng iqtidorli va yuqori natijalarga erishgan talabalarni rag‘batlantirish uchun mo‘ljallangan.
Bu holat Konstitutsiyaga zidmi?
Stipendiya miqdorining minimal iste’mol xarajatlaridan past ekani o‘z-o‘zidan Konstitutsiyaga zidligini anglatmaydi. Chunki Konstitutsiyada talaba stipendiyasining eng kam miqdori aniq raqam bilan belgilab qo‘yilmagan.
Konstitutsiyaning 50-moddasida har kimning ta’lim olish huquqi kafolatlangan. Shuningdek, fuqarolar davlat ta’lim tashkilotlarida tanlov asosida davlat hisobidan oliy ma’lumot olish huquqiga ega ekani belgilangan.
Shu sababli masalani «stipendiya kambag‘allik chegarasidan past — demak, bu Konstitutsiyaga zid» degan oddiy xulosaga keltirish to‘g‘ri bo‘lmaydi. Bunda ta’lim olish huquqi bilan talabalarga beriladigan moddiy qo‘llab-quvvatlash o‘rtasidagi huquqiy farqni hisobga olish kerak.
Talabalar uchun stipendiya nega muhim?
Stipendiya talabaning o‘qish davridagi xarajatlarini qisman qoplash va uni moddiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash vositalaridan biridir. Ayniqsa, boshqa doimiy daromad manbaiga ega bo‘lmagan talabalar uchun uning miqdori muhim ahamiyat kasb etadi.
Shu nuqtai nazardan, stipendiya miqdorining real yashash xarajatlariga nisbati talabalar uchun dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Ijtimoiy tarmoqlarda ham ko‘plab talabalar bazaviy stipendiya miqdorini oshirish zarurligi haqida fikr bildirmoqda.
2026-yil uchun stipendiyalarga mablag‘ ajratilgan
2026-yil uchun davlat budjetiga oid qonunda ish haqi, pensiyalar, stipendiyalar va nafaqalarni oshirishga 6 trillion so‘mdan ortiq mablag‘ ajratilishi belgilangan. Shundan stipendiyalar uchun 2,2 trillion so‘m yo‘naltirilishi ko‘zda tutilgan.
Bu mablag‘larning ajratilishi talabalarni moddiy qo‘llab-quvvatlashga davlat budjetida alohida e’tibor berilayotganini ko‘rsatadi. Biroq stipendiyaning yakuniy miqdori va uning yashash xarajatlariga nisbati masalasi hamon muhim.
«Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» kimlar uchun?
2026-2027-o‘quv yilidan boshlab «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» dasturini ishga tushirish kutilmoqda. Dastur doirasida har yili 500 nafargacha xalqaro talabaga O‘zbekiston universitetlarida grant asosida ta’lim olish imkoniyati berilishi rejalashtirilgan.
Bu tashabbus xorijiy talabalarni O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalariga jalb etishga qaratilgan. Shu bilan birga, mahalliy talabalar uchun kundalik xarajatlarni qoplashga yetarli stipendiya masalasi ham o‘z ahamiyatini saqlab qolmoqda.
Ta’lim, stipendiya va talabalar uchun ijtimoiy imkoniyatlarga oid yangiliklarni InfoEdu.uz muntazam kuzatib boradi. Talabalar uchun ta’limga oid boshqa dolzarb ma’lumotlarni ham InfoEdu.uz orqali kuzatib borish mumkin.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.