Qoraqalpoq davlat universitetiKirish ballari 2025–2026

Qoraqalpoq davlat universiteti: Tarixi, tarkibi va ilmiy-ta’lim salohiyati

Qoraqalpoq davlat universiteti (Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti) O‘zbekiston Respublikasining shimoliy hududidagi eng yirik oliy ta’lim muassasalaridan biri hisoblanadi. Mazkur universitet Qoraqalpog‘iston Respublikasining intellektual salohiyatini oshirish, yuqori malakali kadrlar tayyorlash va mintaqaviy ilm-fanni rivojlantirishda strategik ahamiyatga ega markaz sanaladi.

Universitetning tashkil etilishi va rivojlanish tarixi

Qoraqalpoq davlat universitetining shakllanish tarixi XX asrning birinchi yarmiga borib taqaladi. Oliy ta’lim muassasasining poydevori 1934-yil 1-sentabrda Karakalpak davlat o‘qituvchilar instituti sifatida qo‘yilgan. Ushbu davrda institut mintaqadagi maktablar uchun pedagog kadrlar yetkazib beruvchi yagona tayanch maskani bo‘lgan.

Keyinchalik, 1944-yildan boshlab mazkur dargoh Qoraqalpoq davlat pedagogika instituti maqomida faoliyatini davom ettirdi. O‘zbekiston va Qoraqalpog‘iston hukumati qarorlariga muvofiq, 1976-yil 31-avgustda pedagogika instituti negizida Nukus davlat universiteti tashkil etildi. Universitetga qoraqalpoq adabiyotining yirik namoyandasi, shoir va mutafakkir Berdaq (Berdimurod Qarg‘aboy o‘g‘li) nomi berildi. 1990-yillarning boshida, aniqrog‘i 1992-yilda ta’lim muassasasi hozirgi nomini — Qoraqalpoq davlat universiteti maqomini oldi.

Fakultetlar tarkibi

Hozirgi kunda universitetda turli ijtimoiy-iqtisodiy, gumanitar va tabiiy fanlar yo‘nalishlari bo‘yicha mutaxassislar tayyorlovchi keng tarmoqli tizim mavjud. Universitet tarkibiga quyidagi fakultetlar kiradi:

• Matematika fakulteti
• Fizika fakulteti
• Biologiya fakulteti
• Kimyo-texnologiya fakulteti
• Tarix fakulteti
• Iqtisodiyot fakulteti
• Yuridik fakulteti
• San’atshunoslik fakulteti
• Jismoniy madaniyat fakulteti
• Xorijiy tillar fakulteti
• O‘zbek filologiyasi fakulteti
• Qoraqalpoq filologiyasi va jurnalistika fakulteti
• Geografiya va tabiiy resurslar fakulteti
• Qurilish fakulteti
• Sanoat texnologiyalari fakulteti

Ilmiy salohiyat va pedagogik tarkib

Qoraqalpoq davlat universitetining ilmiy salohiyati yildan-yilga ortib bormoqda. Universitetda ta’lim sifati va ilmiy-tadqiqot ishlari samaradorligini ta’minlash uchun jami 850 nafardan ortiq professor-o‘qituvchilar faoliyat ko‘rsatadi. Ular orasida ilmiy darajali xodimlar ulushi salmoqli o‘rinni egallaydi.

Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, universitet tarkibida:

• 45 nafardan ziyod fan doktori (DSc) va professorlar;
• 260 nafarga yaqin fan nomzodlari, falsafa doktorlari (PhD) va dotsentlar faoliyat olib bormoqda.

Universitetning ilmiy salohiyati ko‘rsatkichi o‘rtacha 36-38 foizni tashkil etadi. Muassasada fundamental, amaliy va innovatsion loyihalar ustida ishlovchi bir qancha ilmiy laboratoriyalar mavjud bo‘lib, ular Orolbo‘yi mintaqasining ekologik, ijtimoiy va texnik muammolarini o‘rganishga yo‘naltirilgan.

Talabalar soni va ta’lim jarayoni

Qoraqalpoq davlat universiteti talabalar sig‘imi bo‘yicha mintaqadagi yetakchi o‘rinlardan birini egallaydi. Hozirgi kunda universitetda jami 18 000 nafardan ortiq talaba tahsil olmoqda. Ta’lim jarayoni kunduzgi, sirtqi va masofaviy shakllarda tashkil etilgan.

O‘quv jarayoni davlat ta’lim standartlariga muvofiq, kredit-modul tizimi (ECTS) asosida olib boriladi. Talabalar uchun axborot-resurs markazi, zamonaviy axborot texnologiyalari bilan jihozlangan auditoriyalar va laboratoriya xonalari doimiy foydalanishga topshirilgan. Universitet kutubxonasi fondida 500 000 dan ortiq nusxadagi darsliklar, ilmiy adabiyotlar va badiiy asarlar mavjud.

Magistratura va doktorantura

Universitet yuqori malakali ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash tizimiga alohida e’tibor qaratadi. Magistratura bo‘limida 30 dan ortiq mutaxassisliklar bo‘yicha kadrlar tayyorlanmoqda. Magistrantlar o‘z ilmiy faoliyatini universitetning asosiy ilmiy yo‘nalishlari bilan bog‘lagan holda olib boradilar.

Doktorantura (PhD va DSc) yo‘nalishida quyidagi sohalar bo‘yicha ilmiy kengashlar va tadqiqot institutlari bilan hamkorlik o‘rnatilgan:

• Qoraqalpoq tili va adabiyoti;
• Tarix va arxeologiya;
• Matematik analiz va differensial tenglamalar;
• Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi;
• Iqtisodiyot tarmoqlari nazariyasi.

Universitet qoshida fan nomzodi va fan doktori ilmiy darajalarini beruvchi ixtisoslashtirilgan ilmiy kengashlar muntazam ravishda ish yuritadi.

Xalqaro hamkorlik aloqalari

Qoraqalpoq davlat universiteti dunyoning nufuzli oliy ta’lim muassasalari va ilmiy markazlari bilan faol aloqalarni yo‘lga qo‘ygan. Xalqaro hamkorlik doirasida 100 dan ortiq memorandum va kelishuvlar imzolangan. Hamkor davlatlar qatoriga Rossiya, Turkiya, Janubiy Koreya, Qozog‘iston, Germaniya, Xitoy va AQSH kabi mamlakatlar kiradi.

Universitetning xalqaro faoliyatidagi asosiy yo‘nalishlar:

• Erasmus+ dasturi doirasida Yevropa ittifoqi universitetlari bilan akademik almashinuv;
• Rossiyaning Qozon federal universiteti, Astraxan davlat universiteti bilan qo‘shma ta’lim dasturlari (double degree);
• Janubiy Koreyaning nufuzli texnologik universitetlari bilan axborot texnologiyalari sohasidagi hamkorlik;
• Markaziy Osiyo oliy ta’lim muassasalari tarmog‘idagi faol ishtirok.

Har yili universitetning 50 nafardan ortiq talabasi va o‘qituvchilari xorijiy davlatlarda malaka oshirish va stajirovka o‘tash dasturlarida qatnashadilar. Shuningdek, xorijiy mutaxassislar universitet o‘quv jarayoniga ma’ruzachi va tadqiqotchi sifatida jalb qilinadi.

Universitetning infratuzilmasi bir nechta o‘quv korpuslari, zamonaviy sport majmualari, talabalar turar joylari va madaniyat saroyini o‘z ichiga oladi. Ilmiy izlanishlar natijalari universitetning “Ilm va jamiyat” hamda “Xabarnoma” kabi davriy ilmiy jurnallarida chop etib boriladi. Mazkur nashrlar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi (OAK) ro‘yxatiga kiritilgan.