U10 dasturi: 10 ta OTM tadqiqot universitetiga aylanadi

Oliy ta’limda katta burilish: U10 dasturi va ilmiy klasterlar nima beradi?

O‘zbekiston oliy ta’lim tizimi yangi taraqqiyot bosqichiga qadam qo‘ymoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyevga taqdim etilgan yangi takliflarga ko‘ra, mamlakatimizda “U10 – O‘zbekistonning global darajadagi ilg‘or universitetlari” dasturi amalga oshiriladi. Bu shunchaki nom o‘zgarishi emas, balki universitetlarning ilm-fan va sanoat bilan integratsiyasini butkul yangi darajaga olib chiqishdir.

10 ta oliygohga "Milliy tadqiqot universiteti" maqomi

Dastur doirasida tanlov asosida 10 ta eng salohiyatli oliy ta’lim tashkiloti saralab olinadi. Ularga milliy tadqiqot universiteti maqomi berilib, har biriga ilmiy klaster tashkil etish uchun 150 milliard so‘mgacha mablag‘ ajratiladi.

Tanlov jarayoni juda qat’iy mezonlar asosida o‘tadi:

• Professor-o‘qituvchilar va olimlarning ilmiy salohiyati;
• OTMning milliy va xalqaro reytinglardagi o‘rni;
• Mavjud ilmiy infratuzilma va moliyaviy mustaqillik darajasi.

"Spin-off" korxonalar: Ilm-fandan daromad sari

Yangi tizimning eng muhim jihatlaridan biri — ilm-fan natijalarini tijoratlashtirishdir. Endilikda universitetlar qoshida “spin-off” korxonalari tashkil etiladi. Bu nima degani? Bu — olimlarning ixtirolari va ilmiy ishlanmalari asosida tayyor mahsulot yoki xizmat ishlab chiqaruvchi kichik kompaniyalar zanjiri yaratilishidir. Natijada “tarmoq – korxona – OTM – ilmiy tashkilot” zanjiri amalda ishlay boshlaydi.

2027-yildan moliyalashtirish natijaga qarab bo‘ladi

Oliy ta’lim muassasalarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash tizimi ham o‘zgaradi. 2027-yildan boshlab universitetlar o‘zlarining reytingdagi natijalariga ko‘ra moliyaviy rag‘batlantiriladi. Baholashda ta’lim sifati bilan birga, bitiruvchilarning bandligi, raqamlashtirish darajasi va xalqaro hamkorlik kabi ko‘rsatkichlar asosiy rol o‘ynaydi.

Hatto davlat granti asosida ajratiladigan mablag‘lar ham endi bir xil bo‘lmaydi. Bunda yo‘nalishning murakkabligi, mehnat bozori ehtiyoji va universitetning reytingi inobatga olinadi.

O‘zbekiston — mintaqaviy ta’lim xabi

Yana bir quvonarli yangilik: chet ellik iqtidorli yoshlarni jalb qilish uchun “Yangi O‘zbekiston stipendiyasi” dasturi yo‘lga qo‘yiladi. Har yili 500 nafargacha chet el fuqarosiga O‘zbekistonda bepul ta’lim olish uchun grantlar ajratiladi. Bu mamlakatimiz oliy ta’lim muassasalarining xalqaro nufuzini oshirishga xizmat qiladi.

Xulosa qilib aytganda, ushbu islohotlar universitetlarni shunchaki dars beradigan maskandan, iqtisodiyotni harakatlantiruvchi yirik ilmiy va innovatsion markazlarga aylantirishni maqsad qilgan.