O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetiKirish ballari 2025–2026

O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti faoliyati va tarixi

O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Markaziy Osiyodagi sport sohasida yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlovchi tayanch oliy ta’lim muassasasi hisoblanadi. Mazkur muassasa nafaqat O‘zbekiston, balki mintaqadagi jismoniy tarbiya tizimini ilmiy va amaliy jihatdan rivojlantirishga xizmat qiladi. Universitet o‘z faoliyati davomida minglab jahon va olimpiada chempionlarini, malakali murabbiylarni hamda soha olimlarini yetishtirib chiqargan.

Tarixi va tashkil etilishi

Universitetning tashkil topish tarixi 1955-yilga borib taqaladi. O‘sha davrda O‘zbekiston SSR Vazirlar Kengashining qarori bilan O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti sifatida asos solingan. Muassasaning tashkil etilishidan asosiy maqsad respublikada jismoniy tarbiya harakatini kengaytirish va professional sport kadrlariga bo‘lgan ehtiyojni qondirish bo‘lgan.

Mustaqillik yillarida muassasa faoliyati tubdan isloh qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-martdagi “Jismoniy tarbiya va sport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5368-sonli Farmoniga muvofiq, institut negizida O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti tashkil etildi. Ushbu qayta tashkil etilish oliygohning maqomini oshirish, uning ilmiy-tadqiqot imkoniyatlarini kengaytirish va xalqaro talablarga moslashtirish imkonini berdi.

Fakultetlar tuzilmasi

Universitetda ta’lim jarayoni sport turlari va ixtisosliklar bo‘yicha tabaqalashtirilgan. Hozirgi kunda muassasa tarkibida quyidagi fakultetlar faoliyat ko‘rsatmoqda:

• Futbol fakulteti
• Sport o‘yinlari fakulteti
• Yengil atletika, kuchi ishlatiladigan sport turlari va ko‘pkurash fakulteti
• Yakka kurash sport turlari fakulteti
• Milliy sport turlari fakulteti
• Sport menejmenti va turizm fakulteti
• Sirtqi bo‘lim

Har bir fakultet tegishli sport turlari bo‘yicha nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalarni berishga ixtisoslashgan. Fakultetlar qoshida zamonaviy sport zallari, laboratoriyalar va maxsus o‘quv xonalari mavjud.

Ilmiy salohiyat va pedagogik tarkib

O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti respublikadagi sport fanini rivojlantiruvchi asosiy markaz hisoblanadi. Universitetning ilmiy salohiyati yildan-yilga oshib bormoqda. Bugungi kunda oliygohda 500 nafardan ortiq professor-o‘qituvchilar asosiy shtatda faoliyat yuritadi.

Ilmiy darajaga ega bo‘lgan mutaxassislar tarkibi quyidagicha:

• 25 nafardan ortiq fan doktorlari (DSc) va professorlar;
• 130 nafardan ortiq fan nomzodlari, falsafa doktorlari (PhD) va dotsentlar.

Universitet qoshida jismoniy tarbiya va sport nazariyasi hamda metodikasi bo‘yicha ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengash doimiy faoliyat ko‘rsatadi. Ushbu kengashda sport pedagogikasi, psixologiyasi va fiziologiyasi yo‘nalishlarida dissertatsiyalar himoya qilinadi. Ilmiy tadqiqotlarning asosiy qismi sportchilarning funksional holatini yaxshilash va mashg‘ulot jarayonlarini optimallashtirishga qaratilgan.

Xalqaro hamkorlik aloqalari

Universitet xalqaro maydonda o‘z nufuzini oshirish maqsadida dunyoning yetakchi sport oliygohlari va ilmiy markazlari bilan hamkorlik qiladi. Hozirgi kunda 30 dan ortiq xorijiy davlatlar bilan memorandumlar imzolangan. Hamkorlik aloqalari asosan professor-o‘qituvchilar va talabalar almashinuvi (academic mobility), qo‘shma o‘quv dasturlarini (double degree) joriy etish hamda xalqaro konferensiyalar tashkil etish shaklida amalga oshiriladi.

Asosiy hamkor davlatlar qatoriga Rossiya Federatsiyasi, Belarus, Janubiy Koreya, Xitoy, Turkiya va Germaniya kiradi. Xususan, Rossiya davlat jismoniy tarbiya, sport, yoshlar va turizm universiteti (GTSOLIFK) hamda Belarus davlat jismoniy tarbiya universiteti bilan strategik aloqalar o‘rnatilgan. Shuningdek, universitet xalqaro sport federatsiyalari va Olimpiya qo‘mitalari bilan hamkorlikda ilmiy-amaliy loyihalarni amalga oshiradi.

Talabalar kontingenti

Universitetda tahsil olayotgan talabalar soni oxirgi yillarda sezilarli darajada o‘sdi. Statistika ma’lumotlariga ko‘ra, universitetda jami 11 000 nafardan ortiq talaba bilim olmoqda. Ularning ta’lim shakllari quyidagicha taqsimlangan:

• Kunduzgi ta’lim shakli: 6 500 nafarga yaqin talaba;
• Sirtqi ta’lim shakli: 4 500 nafardan ziyod talaba.

Talabalar orasida xorijiy davlatlardan kelgan fuqarolar ham mavjud bo‘lib, bu universitetning mintaqaviy ta’lim xabiga aylanib borayotganidan dalolat beradi. Oliygoh talabalari orasida Olimpiya o‘yinlari g‘oliblari, Jahon va Osiyo chempionlari, shuningdek, “O‘zbekiston iftixori” kabi faxriy unvon sohiblari ko‘pchilikni tashkil etadi.

Magistratura va doktorantura

Oliy malakali ilmiy va pedagogik kadrlar tayyorlash tizimi universitetning muhim bo‘g‘ini hisoblanadi. Magistratura bosqichida mutaxassislar tor doiradagi ilmiy va murabbiylik yo‘nalishlari bo‘yicha tayyorlanadi. Har yili magistratura bo‘limiga 150 dan ortiq kvota ajratiladi.

Doktorantura (tayanch doktorantura va doktorantura) yo‘nalishida 13.00.04 – Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi ixtisosligi bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib boriladi. Universitetda doktorantlar uchun barcha zaruriy sharoitlar yaratilgan bo‘lib, ular maxsus ilmiy laboratoriyalarda tadqiqot o‘tkazish imkoniyatiga ega. Tadqiqotlar natijalari universitetning “Fandagi innovatsiyalar” ilmiy jurnalida va xalqaro ma’lumotlar bazalariga (Scopus, Web of Science) kiruvchi nashrlarda chop etiladi.

O‘quv jarayoni va ilmiy faoliyatning integratsiyalashuvi natijasida universitet bitiruvchilari sport federatsiyalarida, davlat boshqaruv organlarida va oliy ta’lim muassasalarida rahbarlik hamda ilmiy lavozimlarda faoliyat yuritib kelmoqda. Universitet moddiy-texnik bazasining muntazam yangilab borilishi o‘quv dasturlarining xalqaro standartlarga muvofiqligini ta’minlaydi.