O'zbekistonda 2026-yilning birinchi yarmida 1 370 nafar voyaga yetmagan shaxs sudlandi. Oliy sud matbuot xizmati ma'lumotlariga ko'ra, ko'rsatkich o'tgan yilning mos davriga nisbatan 115 nafarga yoki 9,1 foizga oshgan. Mutaxassislar esa o'smirlar jinoyatchiligi sabablarini faqat nazorat susaygani bilan bog'lash yetarli emasligini ta'kidlamoqda.
Voyaga yetmaganlar orasida qoidabuzarlik holatlari muhokama qilinganda, odatda faqat jazo choralari e'tibor markazida bo'ladi. Biroq soha vakillari bolani qoidabuzarlikka olib kelgan ijtimoiy va ruhiy omillarni chuqur o'rganish zarurligini ko'rsatmoqda.
Sudlanganlar statistikasi va so'nggi ko'rsatkichlar
2026-yilning dastlabki 6 oyida qayd etilgan ko'rsatkichlar o'smirlar o'rtasidagi huquqbuzarliklar statistikasi bir yil ichida sezilarli darajada o'sganini ko'rsatmoqda. Raqamlar faqat sud hukmlarini aks ettirib qolmay, ta'lim muassasalari hamda oiladagi profilaktika ishlarini qayta ko'rib chiqish lozimligiga ishora qiladi.
Ijtimoiy muhit, tengdoshlar ta'siri hamda internet tarmog'idagi nazoratsiz kontent ham o'smirlar fe'l-atvoriga ta'sir o'tkazuvchi asosiy omillardan biri sifatida baholanmoqda.
O'smirlar psixologiyasi va rivojlanish xususiyatlari
Bolalar shifokori va psixolog Muazzam Ibrohimova o'smirlik davrida inson miyasida ro'y beradigan biologik va ruhiy o'zgarishlarga to'xtaldi. Ushbu bosqichda bolalarda tengdoshlari orasida e'tirof etilish va yetakchilikka intilish hissi kuchayadi.
Mutaxassisning ta'kidlashicha, 10 yoshdan 20 yoshgacha bo'lgan davrda miyada emotsional va mukofot olish tizimlari faol rivojlanadi. Shu sababli o'smirlar ba'zan oqibatini o'ylamay tavakkalchilikka qo mehnati bilan qo'l urishi mumkin. Psixolog ota-ona va maktab o'rtasida mas'uliyatni bir-biriga agdarish muammoni hal qilmasligini, aksincha birgalikda yechim izlash kerakligini uqtiradi.
Maktabdagi muhit va konfliktologiya masalalari
Ta'lim muassasalarida psixologik xizmat ko'rsatish sifati va o'qituvchilarning ziddiyatlarni boshqarish ko'nikmalari ham muhim rol o'ynaydi. Nizolar birdaniga jiddiy huquqbuzarlikka aylanmaydi, avval so'zaki kelishmovchiliklar yuzaga keladi.
O'qituvchi va pedagoglar konfliktologiya asoslarini bilsa, o'quvchilar o'rtasidagi kelishmovchilikni ilk bosqichdayoq to'xtatish imkoniyati ortadi. Shu sababli maktab psixologlarining malakasini oshirish va amaliy ko'nikmalarni rivojlantirish davr talabiga aylanmoqda.
Voyaga yetmaganlar uchun qonunchilikdagi ehtiyot choralari
Sud idoralari vakillarining tushuntirishicha, qonunchilikda 18 yoshga to'lmagan shaxslarga nisbatan alohida huquqiy kafolatlar belgilangan. Tergov va sud jarayonlarida voyaga yetmagan shaxsning himoyachisi bilan birga uning qonuniy vakillari ham ishtirok etishi shart.
Ehtiyot choralarini tanlashda qamoqqa olish oxirgi chora sifatida ko'riladi. Unga qadar garov, shaxsiy kafillik, uy qamog'i yoki munosib xulq-atvorda bo'lish haqidagi tilxat kabi muqobil usullar qo'llaniladi.
Profilaktik tadbirlar natijasida 3 mingga yaqin o'smir profilaktik hisobdan chiqarilgan. Shuningdek, minglab mehnatchi o'quvchilar sport to'garaklari va ijodiy markazlarga qamrab olingan.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun tizimga kiring.
Hozircha izohlar yo‘q.
Birinchi bo‘lib izoh qoldiring