Toshkent axborot texnologiyalari universitetiKirish ballari 2025–2026

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti (TATU) faoliyati va rivojlanish bosqichlari

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti (TATU) O‘zbekiston va Markaziy Osiyo mintaqasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sohasi uchun yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan asosiy tayanch oliy ta’lim muassasasi hisoblanadi. Mazkur universitet texnologik infratuzilmani rivojlantirish, dasturiy ta’minot ishlab chiqish, telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish va kiberxavfsizlikni ta’minlash kabi strategik yo‘nalishlarda ilmiy-tadqiqot ishlarini olib boradi.

Tashkil etilish tarixi va rivojlanish bosqichlari

Oliy ta’lim muassasasining shakllanish tarixi 1955-yilga borib taqaladi. Shu yili SSSR Aloqa vazirligi buyrug‘iga binoan Toshkent elektrotexnika aloqa instituti (TEAI) nomi bilan faoliyat boshlagan. Dastlabki yillarda institut faqatgina aloqa muhandislari va texnik xodimlar tayyorlashga ixtisoslashgan edi. O‘zbekiston mustaqillikka erishgandan so‘ng, iqtisodiyotni raqamlashtirish va aloqa tizimlarini modernizatsiya qilish ehtiyoji tufayli muassasaning maqomi va vazifalari kengaytirildi.

2002-yil 30-mayda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan mazkur institut Toshkent axborot texnologiyalari universitetiga aylantirildi. Ushbu o‘zgarish universitetga AKT sohasidagi yangi yo‘nalishlarni qamrab olish va xalqaro standartlarga o‘tish imkonini berdi. 2005-yildan boshlab universitetning mintaqaviy filiallari (Samarqand, Farg‘ona, Qarshi, Nukus va Urganch shaharlarida) tashkil etila boshlandi. 2017-yil 15-mart kuni esa universitetga buyuk mutafakkir va olim Muhammad al-Xorazmiy nomi berildi, bu muassasaning ilmiy nufuzini yanada mustahkamladi.

Universitet fakultetlari

Hozirgi kunda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti tarkibida quyidagi fakultetlar faoliyat yuritmoqda:

• Kompyuter injiniringi
• Dasturiy injiniring
• Telekommunikatsiya texnologiyalari
• Televizion texnologiyalar
• AKT sohasida iqtisodiyot va menejment
• Kiberxavfsizlik
• Radio va mobil aloqa
• AKT sohasida kasbiy ta’lim
• Harbiy tayyorgarlik fakulteti

Talabalar soni va ta’lim kontingenti

TATU va uning barcha filiallarida jami talabalar soni 20 000 nafardan oshadi. Shundan qariyb 18 000 nafari bakalavriat bosqichida tahsil olsa, 1 500 nafardan ziyodi magistratura bosqichi talabalari hisoblanadi. Ta’lim jarayonlari kunduzgi, sirtqi va masofaviy shakllarda tashkil etilgan. Universitetda xorijiy talabalar uchun ham kvotalar ajratilgan bo‘lib, hozirda MDH davlatlari, Osiyo va Yevropaning bir qator mamlakatlaridan kelgan talabalar tahsil olmoqda.

Ilmiy salohiyat va akademik ko‘rsatkichlar

Universitetning ilmiy salohiyati uning professor-o‘qituvchilari tarkibi va ilmiy darajali kadrlar soni bilan belgilanadi. TATU asosiy binosida 500 nafardan ortiq asosiy shtatdagi professor-o‘qituvchilar faoliyat ko‘rsatadi. Ular orasida:

• 40 nafardan ortiq fan doktorlari (DSc) va professorlar;
• 180 nafardan ortiq fan nomzodlari (PhD) va dotsentlar mavjud.

Ilmiy salohiyat darajasi o‘rtacha 45-50 foizni tashkil etadi. Universitet qoshida Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari ilmiy-innovatsion markazi hamda turli yo‘nalishdagi ilmiy kengashlar ishlaydi. Ushbu kengashlarda 05.01.05 – “Axborotlarni himoyalash usullari va tizimlari. Kiberxavfsizlik”, 05.04.01 – “Telekommunikatsiya va kompyuter tizimlari, tarmoqlari va qurilmalari” kabi ixtisosliklar bo‘yicha dissertatsiyalar himoyasi o‘tkaziladi.

Xalqaro hamkorlik aloqalari

TATU dunyoning 30 dan ortiq mamlakatlaridagi 100 ga yaqin universitet va ilmiy markazlar bilan hamkorlik shartnomalariga ega. Asosiy hamkorlar qatoriga Janubiy Koreya, Germaniya, Yaponiya, AQSH, Fransiya va Rossiya Federatsiyasining yetakchi oliy o‘quv yurtlari kiradi. Xususan:

• Koreya Respublikasi: KOICA agentligi bilan hamkorlikda universitetda o‘quv-media markazi va IT-inkubatsiya markazlari tashkil etilgan. Seul Milliy universiteti (SNU) va KAIST bilan talabalar almashinuvi yo‘lga qo‘yilgan.
• Yaponiya: Nagoya universiteti va JICA agentligi bilan texnologik laboratoriyalarni jihozlash bo‘yicha loyihalar amalga oshirilgan.
• Yevropa Ittifoqi: Erasmus+ dasturi doirasida o‘qituvchilar malakasini oshirish va qo‘shma magistratura dasturlari (Joint Master Degrees) yo‘lga qo‘yilgan.

Shuningdek, universitetda Belarus davlat informatika va radioelektronika universiteti (BDIRU) bilan hamkorlikda tashkil etilgan Qo‘shma fakultet faoliyat yuritadi. Unda talabalar “2+2” dasturi asosida tahsil olib, ikki diplomga ega bo‘lishlari mumkin.

Magistratura va doktorantura tizimi

Universitetda oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash uzluksiz davom etadi. Magistratura bo‘limida 20 dan ortiq mutaxassislik yo‘nalishlari mavjud bo‘lib, ular asosan sun’iy intellekt, ma’lumotlar tahlili (Data Science), optik tolali aloqa tizimlari va axborot xavfsizligini boshqarish kabi sohalarga yo‘naltirilgan.

Oliy ta’limdan keyingi ta’lim (doktorantura) tizimida tayanch doktorantura (PhD) va doktorantura (DSc) bosqichlari mavjud. Universitet har yili AKT sohasidagi dolzarb muammolarni hal etishga qaratilgan 100 dan ortiq ilmiy loyihalarni davlat grantlari va xo‘jalik shartnomalari doirasida bajaradi. Ilmiy izlanishlar natijalari “TATU xabarlari” ilmiy-texnik va axborot-tahliliy jurnalida hamda xalqaro Scopus va Web of Science bazalariga kiruvchi jurnallarda chop etiladi.

Raqamli infratuzilma nuqtayi nazaridan TATU o‘zining mustaqil ma’lumotlar markaziga (Data center) va yuqori tezlikdagi lokal tarmog‘iga ega. O‘quv jarayoni to‘liq Kredit-modul tizimi (ECTS) asosida boshqariladi, bu esa talabalarning xalqaro miqyosda akademik mobiligini ta’minlashga xizmat qiladi.