Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasiKirish ballari 2025–2026

Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi: Tarixi, tuzilmasi va ilmiy salohiyati

Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi (UXIA) Markaziy Osiyo mintaqasida islomshunoslik, dinshunoslik va sharqshunoslik sohalarida yuqori malakali mutaxassislar tayyorlovchi yetakchi davlat oliy taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasasi hisoblanadi. Mazkur muassasa Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita hamda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi homiyligida faoliyat yuritadi. Akademiyaning asosiy maqsadi islom dinining asl mazmun-mohiyatini, Qurʼoni karim va hadis ilmlarini, islom huquqi (fiqh) va aqidasini chuqur oʻrganish hamda targʻib qilishdan iborat.

Akademiya tashkil etilishi va tarixi

Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning tashabbusi bilan tashkil etilgan. Mazkur ilmiy va taʼlim maskani Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 16-apreldagi “Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5416-sonli Farmoniga muvofiq faoliyat boshlagan. Akademiya Oʻzbekiston islom akademiyasi hamda Toshkent islom universiteti negizida tashkil etilgan boʻlib, u mazkur ikki muassasaning huquqiy vorisi hisoblanadi. Muassasa oʻz faoliyatini davlat granti va toʻlov-kontrakt asosida amalga oshiradi.

Akademiya tarkibidagi fakultetlar

Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida oʻquv jarayoni zamonaviy standartlar asosida tashkil etilgan boʻlib, hozirgi kunda quyidagi fakultetlar faoliyat koʻrsatmoqda:

• Islomshunoslik fakulteti
• Mumtoz filologiya fakulteti
• Islom iqtisodiyoti va xalqaro munosabatlar fakulteti

Ushbu fakultetlar tarkibida jami 12 dan ortiq ixtisoslashgan kafedralar mavjud boʻlib, ular diniy va dunyoviy bilimlarning oʻzaro uygʻunligini taʼminlashga xizmat qiladi. Fakultetlar tarkibida “Dinshunoslik va islomshunoslik”, “Xalqaro munosabatlar”, “Islom iqtisodiyoti va moliyasi” kabi keng qamrovli yoʻnalishlar boʻyicha mutaxassislar tayyorlash tizimi yoʻlga qoʻyilgan.

Ilmiy salohiyat va pedagogik tarkib

Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi yuqori ilmiy salohiyatga ega kadrlar bazasiga ega. Bugungi kunda akademiyada 150 nafardan ortiq asosiy shtatdagi professor-oʻqituvchilar faoliyat yuritadi. Ilmiy salohiyat koʻrsatkichlari boʻyicha akademiya respublika oliy taʼlim muassasalari orasida yuqori oʻrinlarda turadi. Akademiyaning ilmiy darajali xodimlari orasida:

• 25 nafardan ortiq fan doktori (DSc) va professorlar;
• 60 nafardan ortiq fan nomzodlari (PhD) va dotsentlar;
• Xorijiy mamlakatlardan taklif etilgan 10 dan ortiq mutaxassis-olimlar mavjud.

Akademiya qoshida doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilish boʻyicha Islomshunoslik, Dinshunoslik, Falsafa, Tarix va Filologiya fanlari boʻyicha ixtisoslashgan ilmiy kengashlar faoliyat yuritadi. “Islom ziyosi” ilmiy-maʼrifiy jurnali va “Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi ilmiy xabarlari” jurnallari doimiy ravishda chop etiladi.

Talabalar soni va oʻquv kvotalari

Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida jami talabalar soni 2000 nafardan oshadi. Har yili bakalavriat bosqichiga qabul parametrlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli qarori bilan belgilanadi. Talabalar tarkibining katta qismi Oʻzbekiston fuqarolari boʻlsa-da, akademiya xalqaro maqomga ega boʻlgani sababli qoʻshni Markaziy Osiyo davlatlari, Rossiya, Turkiya va boshqa mamlakatlardan kelgan talabalar ham tahsil oladi. Akademiyada taʼlim oʻzbek, rus va arab tillarida olib boriladi.

Magistratura va doktorantura bosqichlari

Akademiya nafaqat tayanch oliy maʼlumotli mutaxassislar, balki yuqori malakali ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash markazi hamdir. Magistratura boʻlimida quyidagi mutaxassisliklar boʻyicha kadrlar tayyorlanadi:

• Islomshunoslik (Qurʼonshunoslik, hadisshunoslik, islom huquqi, aqida va tasavvuf);
• Dinshunoslik (Dinlar tarixi va falsafasi);
• Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat;
• Islom iqtisodiyoti va bank ishi;
• Qiyosiy adabiyotshunoslik va matnshunoslik;
• Ziyorat turizmi.

Oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim tizimida doktorantura (PhD va DSc) yoʻnalishlari mavjud boʻlib, ular islom sivilizatsiyasi, manbashunoslik va ijtimoiy-gumanitar fanlar doirasida ilmiy tadqiqotlar olib borish imkoniyatini beradi.

Xalqaro hamkorlik va aloqalar

Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi jahonning nufuzli ilmiy markazlari va universitetlari bilan keng qamrovli hamkorlikni yoʻlga qoʻygan. Hozirgi kunda akademiya 30 dan ortiq xorijiy oliy taʼlim muassasalari va xalqaro tashkilotlar bilan memorandumlar imzolagan. Asosiy hamkorlar sirasiga quyidagilar kiradi:

• Al-Azhar universiteti (Misr);
• Istanbul universiteti va Anqara universiteti (Turkiya);
• Malayziya xalqaro islom universiteti (IIUM);
• Indoneziya davlat islom universitetlari;
• UNESCO, ISESCO va IRCICA xalqaro tashkilotlari.

Akademiya tarkibida UNESCOning “Dinlar qiyosiy tadqiqoti” kafedrasi hamda Islom tarixi, sanʼati va madaniyatini tadqiq qilish markazi (IRCICA)ning maxsus kafedrasi faoliyat koʻrsatadi. Talabalar va professor-oʻqituvchilar muntazam ravishda Germaniya, Buyuk Britaniya, Saudiya Arabistoni va Birlashgan Arab Amirliklari kabi davlatlarda malaka oshiradilar.

Ilmiy-tadqiqot markazlari va tuzilmalari

Akademiya tuzilmasida oʻquv jarayonidan tashqari yirik ilmiy boʻlinmalar ham mavjud. Jumladan, Islom sivilizatsiyasini oʻrganish “Aql va Naql” markazi, “Ziyo” media markazi hamda nashriyot-matbaa birlashmasi faoliyat yuritadi. Ushbu markazlar tomonidan islom olami mutafakkirlari merosini oʻrganishga oid fundamental tadqiqotlar oʻtkaziladi. Shuningdek, akademiya huzurida Malaka oshirish markazi tashkil etilgan boʻlib, u yerda diniy soha xodimlari va davlat boshqaruvi mutaxassislari uchun maxsus oʻquv kurslari tashkil etiladi.