O‘zbekistonda 12 yillik ta’lim tizimi: Yangi davr
O‘zbekiston umumta’lim tizimida tarixiy islohotlar amalga oshirilmoqda. Hozirgi 11 yillik tizimdan 12 yillik ta’limga o‘tish orqali mamlakatimiz ta’lim sohasini xalqaro standartlarga moslashtirish ko‘zlangan. 6 yoshdan boshlanadigan tayyorlov yili endilikda boshlang‘ich ta’limning uzviy qismi hisoblanadi.
Yangi ta’lim tizimining asosiy bosqichlari
2025-yil sentyabr oyida tasdiqlangan qarorga ko‘ra, o‘quv jarayoni uchta bosqichda tashkil etiladi:
- Tayyorgarlik va boshlang‘ich ta’lim: 1 yil tayyorgarlik va 4 yil boshlang‘ich maktab (jami 5 yil).
- Asosiy o‘rta ta’lim: 5 yillik dastur (5–9-sinflar).
- To‘liq o‘rta ta’lim: 2 yillik bosqich (maktablar, akademik litseylar, harbiy bilim yurtlari va texnikumlar).
O‘quvchilar ushbu tizim orqali o‘zlarining qiziqishlariga ko‘ra kirish ballari yo'nalishlar kesimida tanlov qilish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Shuningdek, maktab darsliklarini yuklab olish orqali o‘quv jarayoniga tayyorgarlik ko‘rish yanada qulaylashadi.
Xalqaro standartlar va PISA tajribasi
Dunyoning rivojlangan davlatlarida (Janubiy Koreya, Germaniya) 12 yillik ta’lim tizimi muvaffaqiyatli qo‘llanmoqda. PISA xalqaro baholash dasturi natijalariga ko‘ra, yuqori natijali davlatlarning 85 foizi aynan shu tizimda faoliyat yuritadi. O‘zbekiston ham ushbu tajribani joriy etib, ta’lim sifatini oshirishni maqsad qilgan.
Islohotlarning ahamiyati
Yangi tizimda individual yondashuv kuchaytiriladi. Maktablarda faoliyat yurituvchi maslahatchilar o‘quvchilarning qobiliyatlarini rivojlantirishga ko‘maklashadi. Shuningdek, yagona davlat imtihonlari tizimi xalqaro akkreditatsiya talablariga moslashtirilmoqda. Mutaxassislar fikricha, bu o‘zgarishlar infratuzilma va o‘qituvchilarning qayta tayyorlanishi bilan birgalikda o‘quvchilarning kelajakdagi muvaffaqiyati uchun mustahkam poydevor bo‘ladi.
