Oliy attestatsiya komissiyasi Fanlar akademiyasi tizimiga o‘tkazildi — Prezidentning PF-98-sonli farmoni

Prezident farmoni bilan ilmiy attestatsiya tizimi tubdan o'zgartirildi

O'zbekiston ilm-fan sohasida muhim islohot amalga oshirilmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev 2026-yil 26-may kuni PF-98-sonli farmonni imzoladi. Unga ko'ra, Oliy attestatsiya komissiyasi (OAK) endilikda Fanlar akademiyasi tizimiga o'tkazilmoqda. Avval Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzurida faoliyat yuritgan ushbu organ endi butunlay yangi tizim asosida ishlaydi.

Farmon, avvalo, ilmiy kadrlarni attestatsiya qilish jarayonini xalqaro standartlar darajasiga ko'tarishni maqsad qilgan. OAK bundan buyon oliy malakali ilmiy kadrlarni attestatsiyadan o'tkazish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiruvchi, ilmiy kengashlar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi va davlat xizmatlarini ko'rsatuvchi vakolatli organga aylanadi.

Nega Fanlar akademiyasi?

Attestatsiya tizimini Fanlar akademiyasiga o'tkazish tasodif emas. Bu ilmiy jarayonlarni mustaqil va kollegial asosda olib borish imkonini beradi. Farmonda alohida ta'kidlanishicha, OAK Fanlar akademiyasiga faqat tashkiliy-boshqaruv jihatidan bo'ysunadi, o'z vazifalarini esa mustaqil ravishda amalga oshiradi. Ya'ni ilmiy qarorlar qabul qilishda hech qanday tashqi bosim bo'lmaydi.

OAKning asosiy vazifalaridan biri — ilmiy daraja va unvonlarga qo'yiladigan malaka talablarining xalqaro standartlarga muvofiqligini ta'minlash. Bu, o'z navbatida, o'zbek olimlarining jahon tan oladigan ilmiy natijalariga erishish yo'lidagi muhim qadam.

Komissiya rahbariyati: yangicha yondashuv

Farmon bilan OAK rahbarini tayinlash tartibi ham o'zgardi. Endilikda OAK raisi Fanlar akademiyasi prezidentining tavsiyasiga ko'ra, Prezident Administratsiyasi bilan kelishilgan holda Vazirlar Mahkamasi tomonidan 5 yil muddatga tayinlanadi. Bir shaxs surunkasiga ikki muddatdan ortiq raislik qila olmaydi — bu esa rahbariyatda yangilanishni ta'minlaydi.

OAK raisi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti darajasiga tenglashtirildi. OAK Rayosati esa har 2 yilda uchdan bir qismi, 6 yilda to'liq yangilanib turadi. Bu tizimda doimiy yangilanish va eskirgan qarashlardan qutilish mexanizmi yaratilgan.

Raqamli transformatsiya: dissertatsiyalar onlaynga o'tmoqda

Eng muhim o'zgarishlardan biri — dissertatsiya himoyasi jarayonlarining raqamlashtirilishi. 2026-yil 1-avgustga qadar dissertatsiya himoyasining barcha jarayonlari yagona onlayn tizimga o'tkaziladi. Bu byurokratik to'siqlarni qisqartiradi va jarayonni shaffof qiladi.

Eslatib o'tamiz, avvalroq 2027-yil 1-yanvardan ilmiy darajalar berishda 10 talabning bekor qilinishi ma'lum qilingan edi. Xususan, chet tili imtihoni, dissertatsiya himoyasi e'loni va avtoreferatni chop etish kabi talablar olib tashlanadi. Bu olimlar uchun katta yengillik va vaqt tejamkorligini anglatadi.

Xulosa

PF-98-sonli farmon bilan O'zbekiston ilm-fan tizimida muhim bosqich boshlandi. Attestatsiya tizimining Fanlar akademiyasiga o'tkazilishi, uning mustaqilligi va raqamlashtirilishi — barchasi xalqaro standartlarga moslashish yo'lidagi qadamlardir. Yangi tizim ilmiy kadrlar tayyorlash sifatini oshirish, byurokratiyani kamaytirish va olimlarning xalqaro hamjamiyatga integratsiyasini tezlashtirishi kutilmoqda.

Ilmiy daraja olish ancha soddalashadi, lekin sifat talablari pasaymaydi — aksincha, xalqaro standartlar darajasiga ko'tariladi. Endi navbat ushbu keng qamrovli islohotlarning amalda qanday natija berishini kutishda.