O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasiKirish ballari 2025–2026

O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi faoliyati va rivojlanish tarixi

O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi mamlakatdagi oliy xoreografik ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish, milliy raqs san’ati va xalqaro xoreografiya maktablari an’analarini saqlash hamda rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan oliy ta’lim muassasasi hisoblanadi. Mazkur muassasa professional raqs ustalari, baletmeysterlar va san’atshunoslik sohasidagi yuqori malakali kadrlarni tayyorlash bo‘yicha O‘zbekistondagi tayanch markaz bo‘lib xizmat qiladi.

Akademiya tashkil etilishi va tarixi

O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 14-maydagi “O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4710-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan. Ushbu qaror bilan Toshkent davlat milliy raqs va xoreografiya oliy maktabi negizida yangi akademiya va uning huzurida Respublika xoreografiyaga ixtisoslashtirilgan maktab-internati tashkil etildi.

Akademiyaning shakllanish tarixi o‘tgan asrning o‘rtalariga borib taqaladi. 1933-yilda Toshkentda birinchi balet studiyasi ochilgan bo‘lsa, 1947-yilda Toshkent davlat xoreografiya bilim yurti sifatida o‘z faoliyatini boshlagan. 1997-yilda ushbu bilim yurti negizida Toshkent davlat milliy raqs va xoreografiya oliy maktabi barpo etilgan edi. 2020-yilda amalga oshirilgan islohotlar natijasida muassasaga akademiya maqomi berildi va uning ilmiy-pedagogik yo‘nalishi kengaytirildi.

Akademiya tashkilotchisi va uning faoliyatini yangi bosqichga olib chiqish bo‘yicha asosiy tashabbuskor O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hisoblanadi. Mazkur qaror milliy o‘zbek raqs san’atini dunyo miqyosida targ‘ib qilish va ilmiy asosda o‘rganish uchun huquqiy asos bo‘lib xizmat qildi.

Fakultetlar ro‘yxati

O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi tarkibida ta’lim yo‘nalishlari bo‘yicha quyidagi fakultetlar faoliyat yuritadi:

• Xoreografiya san’ati fakulteti
• San’atshunoslik fakulteti

Ushbu fakultetlar doirasida talabalar nazariy va amaliy mashg‘ulotlarni zamonaviy standartlar asosida o‘zlashtiradilar. O‘quv jarayoniga mamlakatimizning taniqli san’at arboblari, xalq artistlari va yetuk pedagoglar jalb etilgan.

Ilmiy salohiyat va pedagogik tarkib

Akademiyaning ilmiy salohiyati yildan-yilga oshib bormoqda. Muassasada ilmiy-tadqiqot ishlariga va dissertatsiyalar himoyasiga alohida e’tibor qaratiladi. Hozirgi kunda akademiyaning ilmiy salohiyati taxminan 45-50 foizni tashkil etadi. Akademiyada faoliyat yuritayotgan professor-o‘qituvchilar tarkibi quyidagicha taqsimlangan:

• Professorlar: 12 nafar
• Dotsentlar: 18 nafar
• Fan nomzodlari va falsafa doktorlari (PhD): 15 nafar
• Fan doktorlari (DSc): 4 nafar

Akademiya huzurida xoreografiya va san’atshunoslik yo‘nalishlari bo‘yicha ilmiy kengashlar faoliyat ko‘rsatadi. Bu esa soha mutaxassislarining ilmiy daraja olishlari va o‘zbek raqs san’atining nazariy asoslarini yaratishlari uchun imkoniyat yaratadi. Shuningdek, akademiya tomonidan muntazam ravishda ilmiy-uslubiy qo‘llanmalar va xalqaro konferensiya materiallari chop etiladi.

Xalqaro hamkorlik aloqalari

O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi jahonning yetakchi xoreografiya maktablari va san’at oliygohlari bilan yaqin hamkorlik o‘rnatgan. Hamkorlikning asosiy maqsadi talabalar almashinuvi, qo‘shma o‘quv dasturlarini joriy etish va mahorat darslarini tashkil qilishdan iborat.

Akademiya quyidagi xalqaro muassasalar bilan memorandum va kelishuvlarga ega:

• A.Ya. Vaganova nomidagi Rus baleti akademiyasi (Rossiya)
• Moskva davlat xoreografiya akademiyasi (Rossiya)
• Qozog‘iston milliy xoreografiya akademiyasi (Qozog‘iston)
• Koreya milliy san’at universiteti (Janubiy Koreya)
• Turkiya davlat konservatoriyalari

Xalqaro hamkorlik doirasida xorijlik mutaxassislar muntazam ravishda akademiyaga tashrif buyurib, master-klass mashg‘ulotlarini o‘tadilar. Shuningdek, akademiya talabalari xalqaro raqs festivallarida va tanlovlarida sovrinli o‘rinlarni egallab kelmoqdalar.

Talabalar soni va o‘quv jarayoni

Bugungi kunda O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasida jami 700 nafardan ortiq talaba tahsil olmoqda. Ularning ta’lim shakllari quyidagicha taqsimlangan:

• Kunduzgi ta’lim: 550 nafardan ortiq
• Sirtqi ta’lim: 150 nafarga yaqin

Talabalar kontingenti nafaqat O‘zbekiston fuqarolaridan, balki san’atga qiziquvchi xorijiy talabalardan ham iborat. O‘quv jarayoni Kredit-modul tizimi asosida tashkil etilgan bo‘lib, bu talabalarga o‘z ustida mustaqil ishlash va xalqaro ta’lim standartlariga moslashish imkonini beradi.

Magistratura va doktorantura

Akademiyada oliy ta’limdan keyingi ta’lim tizimi yuqori darajada yo‘lga qo‘yilgan. Ilmiy va pedagogik kadrlarni tayyorlash bo‘yicha magistratura va doktorantura bosqichlari mavjud.

Magistratura yo‘nalishlari: Magistratura bosqichida 40 dan ortiq magistrant tahsil oladi. Ular “Xoreografiya san’ati” va “San’atshunoslik” ixtisosliklari bo‘yicha chuqurlashtirilgan bilimga ega bo‘ladilar. Magistrlik dissertatsiyalari asosan o‘zbek milliy raqsining tarixi, metodikasi va zamonaviy xoreografiya bilan integratsiyasiga bag‘ishlanadi.

Doktorantura (Tayanch doktorantura): Akademiyada 17.00.08 – San’at nazariyasi va tarixi hamda xoreografiya san’ati bilan bog‘liq ixtisosliklar bo‘yicha tayanch doktorantura (PhD) va doktorantura (DSc) faoliyati mavjud. Hozirda 10 ga yaqin tadqiqotchi o‘z ilmiy izlanishlarini olib bormoqda. Doktorantlar raqs san’atining falsafiy-estetik asoslari va milliy xoreografiya maktablarini tizimlashtirish ustida ishlaydilar.

Muassasa tarkibidagi ilmiy kengashlar orqali har yili o‘rtacha 3-5 ta dissertatsiya himoyasi amalga oshiriladi. Bu esa O‘zbekistonda xoreografiya sohasining ilmiy bazasini mustahkamlashga xizmat qiladi.